Azərbaycan xalqının qədimdən bir çox ədət və ənənələri mövcud olub. Belə ənənələr arasında qarşılıqlı yardım formaları da var. Qədim zamanlardan qarşılıqlı yardım insanların təsərrüfat işlərində və məişətdə bir-birlərinə qohumluq, qonşuluq və el-oba köməkliyidir. Bu qarşılıqlı yardım formalarından biri vaxtı ilə Gəncə bölgəsinin kəndliləri arasında “hoy” adı ilə tanınan el köməkliyi idi.
“Hoy” Gəncə bölgəsində, əsasən, ev tikintisi, toy və yas mərasimləri zamanı təşkil edilən el köməklikləri idi. İki halda kəndlilər ev tikmək üçün “hoya” çağırılırdılar: yeni ev inşa ediləndə və ya bədbəxt hadisə nəticəsində evsiz qalmış ailə üçün sığınacaq tikəndə. Birinci halda ev tikən adam bütün tikinti materiallarını hazırlayaraq, yalnız inşa işlərinə köməyə çağırırdı. Digər variantda isə köməyə çağırılanlar özləri tikinti materiallarını hazırlayıb, kiçik ev inşa edərdilər.
Gəncə bölgəsində kəndlilər “hoy”u böyük iş adlandırırdılar. Burada çətin vəziyyətə düşmüş qonşusuna, həmkəndlilərə kömək etməyi hər kəs özü üçün borc hesab edərdi. Onların arasında hətta “hoy müqəddəs işdir” kimi yayılmış bir deyim var idi. Bu deyim bir rəvayətlə bağlıdır.
Rəvayətə görə, Gəncə qəzasının Əhmədli kəndində Murad adlı bir qaçaq olub. Zaman ötdükcə Murad yaşlanır və evinə qayıdır. Bu zaman onun bir qonşusunun evini ildırım vurur, nəticədə həmin adamın evi yanır. Ev tikmək məqsədilə kənddə “hoy” elan edilir. Hoya çağırışı eşidən Muradın anası oğluna gedib qonşuya əl tutmağı məsləhət görür. Murad hoy yerinə gəlir, həvəslə, bütün gücü ilə işləyir. Lakin evin damının sonuncu tirini qaldıran zaman ürəyi dayanır. Kənd camaatı Muradı müqəddəs adam kimi dəfn edir və daha heç kəs onu qaçaq-quldur kimi yad etmir.
Azərbaycanda belə xeyirxah əməllər qədimdən təkmilləşmiş və inkişaf edərək bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır.
Mənbələr:
