Qeyrət partiyası 1905-ci ildə Gəncədə yaradılıb. Bu, Azərbaycanın ilk milli siyasi firqəsi idi.
Gencexeber.az xatırladır ki, "Qeyrət" partiyası məhz Türk Sosial-Federativ İnqilabi Komitəsinin əsasında yaradılıb.
Partiya, həmçinin "Tatar sosialist-federalist inqilabçılarının partiyası" adlandırılıb. Partiyanın qırmızı möhürü olub. Qeyrət partiyası ilk növbədə Azərbaycana muxtariyyətin verilməsi və Rusiyanın federativ şəkildə qurulması tələblərini ifadə edib.
XX əsrin əvvəllərində Gəncə milli azadlıq hərəkatının mərkəzinə çevrilib. Buna səbəb əhali arasında təhsil almış ziyalıların olması və Gəncənin Gürcüstana yaxın olması olub. Gürcüstan həmin zaman Qafqazda separatçı hərəkatın mərkəzlərindən biri olub. Bu vaxtlarda Gəncədə Türk Sosial-Federativ İnqilab Komitəsinin imzaladığı iki vərəqə yayılır.
Birinci vərəqənin məzmunu:
"Türk qardaşlar! Bakı hadisəsi biz müsəlmanları və erməniləri yüz il geriyə itələdi, geri çəkdi və bizi bütün digər qəbilələrin gözündə rüsvay etdi. Bakının küçələrində qanlı erməni və müsəlman meyitləri varkən, düşmənimiz qürurlanır…Ona görə də oyanıb düşmən-Rusiya hökumətini tanımalıyıq".
Birinci və ikinci vərəqənin məzmunu oxşar idi. Türk Sosial-Federalistlər Komitəsi muxtariyyət və Rusiyanın federal quruluşu ideyasını irəli sürüb.
Partiyanın rəhbərliyi ziyalı təbəqədən ibarət olub. Onların sırasında Ələkbər bəy Rəfibəyli, Adil bəy Xasməmmədov və bəzi mənbələrə görə, Nəsib bəy Yusifbəyli kimi ictimai xadimlər də yer alıb. Həmçinin firqədə sadə Gəncə sakinləri fəaliyyət göstərib. Onlar əhali arasında federalizm ideyalarını yaymaq və millətlərarası savaşa son qoymaq çağırışı ilə iştirak ediblər. "Qeyrət" partiyasının özəkləri Şuşa və Bakıda da fəaliyyət göstərib. Partiya 1908-ci ildə öz fəaliyyətini dayandırıb.
