26.4 C
Gence
26.4 C
Gence

Gəncənin “ilk müsəlmanının” məzarı: Comərd Qəssab türbəsi

Comərd Qəssab türbəsi Gəncə şəhərində, Gəncə çayının sağ sahilində, “İmamzadə” Dini Kompleksindən 1500 metr aralıda, qədim Gəncə hasarının 1 km-də yerləşir.  Əfsanəyə görə, türbə insaflı bir qəssabın məzarı üzərində tikilmişdir. Bu gün Comərd Qəssab türbəsi yerli əhali tərəfindən müqəddəs məkan kimi ziyarət olunur.

Ehtimal olunur ki, türbə VII-IX-cu əsrlərdə inşa edilib, lakin bəzi tarixçilər bu binanı üslubuna görə XVII əsrə aid edirlər.

Comərd VIII-ci əsrdə Gəncənin qədim məhəllələrindən birində qəssablıq edər, əhaliyə ət satarmış. Tərəzidən istifadə etmədən əti dəqiq və düzgün ayırar, “İmam Əli eşqinə nə artıq alaram, nə əskik verərəm” deyərək, müştərinin istədiyi çəkidə əti kəsib verərmiş. Sonradan alıcı aldığı əti evdə tərəzi ilə çəkdikdə nə artıq, nə əskik olmadığını görüb heyrət edərmiş. Qəssaba hörmət əlaməti kimi sakinlər onun qəbri üstündə türbə ucaltmışdılar.

Yerli əhali arasında yayılan digər əfsanədə də vardır. Comərd Qəssab Hz. Əlinin hələ xəlifə olmadığı vaxtda Ərəbistana gedərək onunla görüşür, İslam dinini qəbul edir. Qayıdarkən Gəncənin ilk müsəlmanı kimi əhali arasında İslamı yayırdı. O düşmənlərin Gəncəyə hücumu zamanı şəhərin müdafiəsində şəhidlik zirvəsinə ucalır. Comərd Qəssab türbəsi, sadə camaatdan (vergi verən təbəqədən) olan bir şəxsin qəbri üzərində ucaldılmış nadir abidələrdəndir.

Türbə qırmızı kərpicdən tikilmişdir. Plana görə, forması səkkizgüşəlidir. Səkkizgüşənin küncləri həm daxildən, həm də xaricdən çıxıntılarla işlənmişdir. Türbənin divarlarında ox üzrə yerləşdirilmiş dörd giriş qapısı vardır. Türbənin qübbəsi də qırmızı kərpicdən hazırlanmışdır. Giriş şimal tərəfdə yerləşir və bir tağ ilə örtülmüşdür.

Türbə 30 sentyabr 1139-cu ildə Gəncədə baş verən zəlzələ zamanı tamamilə dağılmışdır və XIII əsrdə şəhər əhalisi tərəfindən yenidən bərpa edilmişdir. Tarixi abidə 1940-cı ildə arxeoloq İsxaq Cəfərzadə tərəfindən aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilmişdir. XX əsrin 60-cı illərində türbə qismən dağıdılmışdır. Sonuncu dəfə 2004-cü ildə təmir edilmiş və orijinal formasına qaytarılmışdır.

Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az

 

Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az

Mənbələr:

  1. К. М. Мамед-заде, Н. А Саркисов – Архитектурные Памятники Гянджи
  2. А. Бретаницкий, А. Саламзаде – Архитектура Городов СССР. Кировобад
  3. И. П. Щеблыкин – Памятники Зодчества эпохи Низами
  4. Ф. М. Мамедов – Гянджа

Ən Çox Oxunan