Gencexeber.az-ın bugünkü müsahibi musiqi alətləri hazırlayan sənətkar Asif Quliyevdir.
Müsahibəni təqdim edirik:
- Asif bəy, öncə özünüz haqqında məlumat verməyinizi istərdim.
- 1971-ci il avqustun 2-də Kəlbəcər rayonunda dünyaya göz açmışam. Həyatımın 22 ilini Kəlbəcərdə keçirmişəm. 1993-cü ildən bu günə qədər Gəncə şəhərində yaşayıram. Burada həm sənət, həm də pedaqoji fəaliyyəti ilə məşğulam, tardan dərs verirəm.
- Musiqi alətləri hazırlamağa necə başladınız? Bu sahəyə marağınız necə yaranıb?
- Mən peşəkar sənətkarlar üçün bir çox simli musiqi alətləri hazırlayıram: saz, tar, kamança, ud, kanon, elektron gitara, skripka, banco, tambur və s. Xalq artisti Rəmiş (Rafiq Hüseynov) üçün gitara, aşıq Ədalət üçün saz, üzdə olan çox tarzən üçün tar hazırlamışam.
Ən birinci saz hazırlamışam. Atam aşıq Əliş el sənətkarı olub. Bununla yanaşı həm də sazbənd idi. Onun emalatxanası var idi. 7 və ya 8-ci sinifdə oxuyan zaman atamın yanına tez-tez gedir, bu işlər ilə maraqlanırdım. Atam mənə öyrədirdi. Həmçinin Kəlbəcər musiqi məktəbinin tar sinfində oxuyurdum. Saz düzəltməyi atamdan öyrənmişdim.
- Alət hazırlığında hansı materiallardan istifadə edirsiniz?
- Alətlərin hazırlanmasında tut və qoz ağacından çox vaxt istifadə olunur. Kanonun üz qabığı ardıc ağacından olur. Bu ağacı Azərbaycanda tapmaq bir qədər çətindir. Türkiyədən sifariş ilə gətizdirirəm. Skripka üçün ağcaqayın, kamançada ərik ağacından istifadə edirəm. Tar da tut ağacından hazırlanır. Ümumiyyətlə müxtəlif materiallardan istifadə edirik. Hər materialın da özünə görə xüsusiyyəti var.
- Bir musiqi alətini hazırlamaq neçə müddət çəkir?
- Bir alətin mükəmməl formada ərsəyə gəlməsi üçün ən azı 10 gün vaxt tələb olunur. Şəkilləndirmədən çox onun köklənməsi vaxt aparır. Səslər ayarlanmalıdır.
- Bu prosesdə hansı çətinliklərlə qarşılaşırsınız?
Heç bir çətinliyim yoxdur. İşlədiyim avadanlıqların hamısı müasirdir. İllərin təcrübəsi var. Materiallarımın xarakterini öyrənmişəm. Hansı alətdən nə cür səs çıxdığını artıq bilirəm.
- Təcrübəli musiqiçilər ilə əməkdaşlığınız varmı? Onların rəy və təklifləri alətlərin hazırlanmasına necə təsir edir?
- Sifarişlərim içərisində Xalq artistləri, Azərbaycanda gündəmdə olan tanınmış tarzənlər və saz ifaçıları var. Orta Asiyadan sifarişlər olur. Özbəklər tar, türkmənlər gitaranı sifariş edirlər. Rusiyada yaşayan azərbaycanlılardan, İrandan və Türkiyədən da sifarişlər alıram. Kimsə özünəməxsus alət sifariş edir. Məmnuniyyətlə hazırlayıb, göndərirəm.
- Bu sahədə təhsilin və təcrübənin rolu nə qədər vacibdir? Musiqi alətləri ustası olmaq üçün hansı bacarıqlara sahib olmaq lazımdır?
- 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına tar ixtisası üzrə daxil oldum. Təhsilimi davam etdirə bilmədim. Biz Gəncədə məskunlaşmağa məcbur idik. Gəncədə musiqi kollecini oxumuşam. Kəlbəcər Uşaq İncəsənət məktəbində təhsil aldım. Musiqiçi olmağım mənə avantaj yaradır. Düzəltdiyim alətləri orta səviyyədə çalmağı bacarıram. Musiqi məktəbini bitirməsəydim, mənim də hər hansı dülgərdən fərqim olmazdı. Hansı materialdan istifadə olunmasını bilməyim üçün bu, vacibdir.
- Ən çox hansı musiqi alətlərinə tələbat var?
- Ən çox tələbat olan musiqi alətləri azərbaycanlıların milli sazıdır. Demək olar ki, tələbatda azalma yoxdur. Hazırda musiqi məktəblərində saz tədris olunur. Səhnələrdə saz sözünü deyə bildiyinə görə, tələbat çoxdur. İkinci sırada tar gəlir. Tələbələr və müəllimlər sifariş verir.
- Sizcə, musiqi alətlərinin hazırlanması sənət, yoxsa bir sənaye sahəsidir?
- Mənim üçün musiqi alətlərinin hazırlanması həm böyük bir sənətdir, həm də maddi qaynaqdır. Gəlir əldə edirəm, bütün maddi ehtiyaclarımı bununla ödəyirəm. Qazancımın 70-80 faizi xammala gedir. Boş vaxtım olanda bu alətlərin suvenirlərini də hazırlayıram. Bundan da həzz alıram.
- Texnologiya və müasir materiallar musiqi alətlərinin hazırlanmasına necə təsir edir? Ənənəvi üsullar və müasir texnologiya arasında bir balans yaratmağa çalışırsınızmı?
- Bunlar hamısı bizim üçün geniş qapılar açır, çox böyük imkanlar yaradır. Müasir texnologiya işimizi daha da yüngülləşdirir. Estetik baxımdan da istədiyimiz nəticəni ala bilirik. Ənənəvi üsullardan da istifadə edirəm.
- Tələbələriniz varmı?
- Tələbəm yoxdur. Müasir gənclər özünü əziyyətə vermək istəmir. Dərhal qazanmaq istəyirlər. Gənclər həvəssizdir. Elə olur ki, 1 ay ərzində heç mən pul əldə edə bilmirəm. Bunlar isə bir günə çox məbləğ qazanmaq istəyirlər.
Nəzrin Vahid
