Dilçi alim və şair Ömər Gənci kimi tanınan Əbu Həfs Ömər ibn Osman ibn Şüeyb əl-Gənci 1085-ci ildə Gəncədə anadan olub. Bir çox tədqiqatçılar ehtimal edir ki, o, şair Nizami Gəncəvinin dayısı olub.
Alim ilk təhsilini Gəncədə alıb. Sonra Ömər Gənci İranın Nişapur, Həmədan və Türkmənistanın Mərv kimi şəhərlərində olub, elm öyrənib. Alim, həmçinin Bağdadın (İraq) “Nizamiyyə” mədrəsəsində təhsilini davam etdirib. O, Bağdadda İslam alimi Əbulmüzəffər əl-Əbivərdi ilə dostlaşaraq ondan dərs alıb.
Ömər Gənci bir müddətlik Gəncəyə gəlsə də, yenidən Bağdada qayıdıb.
Ömər Gəncinin, həmçinin müəllimlik fəaliyyəti olub. O, Nişapurda vəzir Fəxrülmülkün övladlarının müəllimi idi.
“Kitab əl-Ənsab” əsərinin müəllifi əs-Səmani Ömər Gənci haqqında yazıb: “Ömər əl-Gənci iti ağlı ilə seçilir. Allah qarşısında çox mömin idi. Bir çox əsərlər yazmış, özünün şərhini diktə etməyə (başqasına eşitdirib yazdırmaq üçün ucadan söyləmək) başlamışdı, əgər bunu tamamlasaydı, misli olmazdı. O, məni tərənnüm etmişdi”.
Ədəbiyyatda Ömər Gəncinin 26 beyti bəllidir. Onun əldə olan şeirlərindən məlum olur ki, o, Gəncənin həsrəti ilə yaşayıb:
“Ətirli meh əsdikcə səhər dost diyarından,
Qəlbim yarpaq tək əsir, tapmır bir zərrə aram”.
Azərbaycan alimi, filologiya üzrə elmlər doktoru Xəlil Yusifli Ömər Gənci haqqıda çıxışında bunu belə izah edib: “Ömər Gəncinin çəkdiyi Vətən həsrəti onun şeirlərində də əks olunub: “Sürüb dəvələrini mənim yurduma, yəni Gəncəyə getsən, mənim dostlarıma məndən salam yetir”.
Ömər Gənci 1155-ci ildə Mərv şəhərində vəfat edib. Gəncənin Hacıkənd qəsəbəsində, “Nizami Gəncəvi: sələflər və xələflər” parkında şairə heykəl ucaldılıb.
Mənbələr:
