Əsrarəngiz təbiəti ilə seçilən Göygöl rayonu təkcə füsunkar mənzərələri ilə deyil, həm də minilliklərə dayanan qədim tarixi və zəngin mədəniyyət abidələri ilə xüsusi yer tutur.
Gencexeber.az məlumat verir ki, bu bölgə Azərbaycanın ərazisində kurqan tipli arxeoloji abidələrin ən çox qeydə alındığı ərazilərdən biri kimi tanınır.
Rayonun ərazisində, xüsusilə Gəncəçayın hər iki sahilində yerləşən düzənliklərdə yüzlərlə kurqan müəyyən edilib. Bu kurqanların bir hissəsi hələ XIX əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində bölgədə məskunlaşmış alman əsilli tədqiqatçılar tərəfindən araşdırılıb. Kurqanlar əsasən Tunc və Erkən Dəmir dövrlərinə — e.ə. II minillikdən I minilliyin əvvəllərinə qədərki dövrə aiddir. Onlar qədim sakinlərin dəfn adətləri, sosial strukturu və mədəni səviyyəsi barədə dəyərli məlumatlar təqdim edir.
Arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış gil qablar, tuncdan hazırlanmış silah və bəzək əşyaları, əmək alətləri və insan qalıqları Göygölün qədim dövrdə Qafqaz və Ön Asiyada formalaşan mədəniyyətlərlə sıx əlaqədə olduğunu göstərir. Mütəxəssislər bu kurqanların Kür-Araz və Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətləri ilə bağlılığını da istisna etmirlər.
Kurqanlar təkcə arxeoloji deyil, həm də etnoqrafik baxımdan əhəmiyyətlidir. Onlar Azərbaycan ərazisində yaşamış köçəri və yarımköçəri tayfaların izlərini də özündə daşıyır. Bu baxımdan kurqanların tədqiqi ölkəmizin qədim tarixinin daha dərindən öyrənilməsinə mühüm töhfə verir.
Qeyd edək ki, “kurqan” sözü qədim Türk dillərində Orta Asiyada dövlət idarəçiləri üçün inşa edilən məzarları ifadə edir. Bu abidələr əsasən taxta və daşla qurulmuş məzar otaqlarının üstünə torpaq tökülərək yaradılırdı. Kurqanlar müxtəlif formalı — düzbucaqlı, kvadrat və ya oval məzar kameralarına malik olurdu.
Göygöldəki bu sükutlu abidələr tariximizin dərin qatlarını işıqlandıran unikal irs nümunələridir.
