2024-cü ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycana dəyəri 151 milyon 558 min dollar həcmində 26 min 403 ton kərə yağı idxal edilib. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, kərə yağının idxalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 68 milyon 53 min dollar və ya 81,5% artıb, miqdar ifadəsində isə 11 min 487 ton, başqa sözlə 77% artıb.
Xatırladaq ki, 2023-cü ilin ilk 11 ayında isə Azərbaycana 83 milyon 505 min dollar dəyərində 14 min 916 ton kərə yağı idxal edilmişdi.
Qeyd edək ki, bu ilin yanvar-noyabr aylarında idxal edilən kərə yağının 1 kiloqramının orta dəyəri 9 manat 76 qəpik olub. 2023-cü ilin eyni dövründə isə bu rəqəm 9 manat 52 qəpik idi. Bu da illik müqayisədə 24 qəpik və ya 2,5% artım deməkdir. Bu il ümumi idxalın 0,81%-i kərə yağının payına düşüb.
Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) hesabatına əsasən isə bu ilin yanvar-noyabr aylarında ölkədə 26 min 890,6 ton kərə yağı istehsal edilib.
Bu göstərici ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2 min 240,7 ton, başqa sözlə 9,1% çoxdur. 1 dekabr 2024-cü il tarixinə hazır yağ ehtiyatı 41,2 dəfə azalaraq 0,9 tona düşüb. Beləliklə, hesabat dövründə Azərbaycanda kərə yağı istehsalı idxaldan 487,6 ton çox olub.
Qeyd edək ki, bu dövrdə Azərbaycanda idxal kərə yağının orta satış qiyməti 21.95 manat, yerli kərə yağının isə orta satış qiyməti 20.25 manat, ümumi orta qiyməti 21.38 manat təşkil edib.
Bəs yerli istehsalın idxalı üstələməsi fonunda kərə yağı niyə ucuzlaşmır?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bizim.media-ya açıqlamasında bildirib ki, DSK-nın yaydığı məlumatlarda diqqətçəkən bir neçə məqam var:
“İlkin məqam odur ki, kərə yağının idxalı 77% artıb. Bu kifayət qədər böyük rəqəmdir. Maraqlıdır ki, ölkə daxilində də yağ istehsalı 10%-ə qədər artıb. Belə çıxır ki, son 11 ayda ölkə daxilində kərə yağının miqdarı ötən illə müqayisədə 90%-dək artıb. Belə olan təqdirdə təklif tələbi üstələməli idi.
Amma reallıq odur ki, təklif artsa da, qiymətlərdə nəinki azalma, hətta kəskin artım baş verib. Bundan əlavə DSK-nın məlumatda deyilir ki, 2024-cü ilin 11 ayında Azərbaycanda hazır yağ ehtiyatı 41,2 dəfə azalaraq 0,9 tona düşüb. Bir il ərzində yağ ehtiyatının 41 dəfə azalması da xeyli sual doğurur.
Nəzərə alaq ki, beynəlxalq təşkilatların dəyərləndirmələrinə görə, illik adambaşına 7,2 kiloqram kərə yağı düşür. Bu hesabla da ölkəmizdə ortalama ildə 72 min ton kərə yağı tədarük olunmalıdır. Ötən 11 ayda isə cəmi 53 min kərə yağı tədarük edilib. Bu da o deməkdir ki, tələb təklifi xeyli üstələyir. Ona görə də idxal və istehsal artsa da, bazarda kərə yağının ucuzlaşması məntiqli görünmür”.
