Fətəli xan Xoyski Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin yaradıcılarından biri, AXC-nin ədliyyə və xarici işlər naziri idi. O, Azərbaycanda məşhur olan və Şəki xanlarına bağlılığı ilə tanınan Xoyski sülaləsinin nümayəndəsidir. Lakin Fətəli xanın bu soyadı Cənubi Azərbaycanın Dünbülü soyadından əmələ gəlib. 500 il Azərbaycan tarixində iz qoyan Dünbülü nəslinə Xoyski soyadını Cavad xanın qatili Sisianov verib. Peterburqa göndərdiyi raportlardan birində o, Fətəli xanın ulu babası olan Xoy vilayətinin sabiq hakimi Cəfərqulu xan Dünbülünü Xanxoyski, yəni Xoylu xanı kimi təqdim etmişdi. O vaxtdan da bu soyad onların ünvanına yazıldı.
Mənbələrə görə, Təbriz və Xoy mağallarının əsası məhz Dünbülü tayfası tərəfindən qoyulub. Hələ Səfəvilərin dövründən XIX əsrə qədər Xoyda hökumət Dünbülülərin əlində idi. Zaman-zaman hətta İran şahlarının onlara gücü çatmırdı. Şah sarayında oturanlar fürsət düşən kimi onları qan içində boğmağa çalışırdılar. Qohumlarının çoxunu itirən Cəfərqulu xan məcburən ölkəni tərk edib Şəkiyə gəlir və bir müddət keçdikdən sonra Şəki xanı olur.
Cəfərqulu xanın nəvəsi İsgəndər xan rus ordusunun general-leytenantı idi. 1819-cu ildə atası öləndə İsgəndər xan ailəsi ilə birlikdə Gəncəyə köçür. İsgəndər xanın bir qızı və dörd oğlu olmuşdur: Tutubəyim, Cahangir ağa, Hüseynqulu xan, Rüstəm xan və Azərbaycan Cümhuriyyətinin ilk baş naziri Fətəli xan.
Mənbələr:
