25 may 1918-ci ildə osmanlı general Nuru Paşa və onun rəhbərliyi altında heyət Gəncəyə gəlir. Nuru Paşa Gəncə və onun ətrafında təhlükəni aradan qaldırmağı, burada yaşayan erməniləri tərk-silah etməyi qərara alır. Həmin vaxt şəhərin Gəncə çayı ilə ayrılan şərq hissəsində 20 mindən çox erməni yaşayırdı.Onlar Qafqaz İslam Ordusu hissələrinə zərbə endirmək üçün kifayət qədər hərbi gücə, atıcı silahlarla təchiz olunmuş 600 nəfərlik tabora malik idilər.
Nuru Paşanın əmri ilə ermənilərin tərk-silah edilməsini 9-cu Qafqaz alayı və Gəncə dəstəsi həyata keçirilməli idi. 10 iyun 1918-ci ildə dəstənin bir hissəsi qərargahın mühafizəsi üçün qalır, digərləri isə Yelenendorfa (Göygöl) yollanır. Burada məqsəd Gəncənin ermənilər yaşayan şərq hissəsini arxadan mühasirəyə almaq idi. Yelenendorfda mövcud olan alman taboru da Gəncə dəstəsinə yardım etməyi qərara alır və Zurnabad-Hacıkənd xəttində yerləşdirilir.
11 iyun 1918-ci ildə Gəncə dəstəsi erməni məhəlləsini mühasirəyə alır. Bundan sonra ermənilər alay komandiri Cəmil Cahid bəyin yanına ağ bayraqlarla gəlirlər. Onlar bir az danışdıqdan sonra Cahid bəy alaya səslənir: “Gəncə erməniləri bolşevik ixtilalından sonra o bölgədəki köylü ermənilərlə silahlanmışlar…Azərbaycan hökumətini tanımamışlardır. Ancaq Osmanlı ordusu Gəncəyə girdiyi təqdirdə mal və canlarını onun hökumətinin himayəsinə, ədalətinə təslim edəcəklərini bildirmişlər”.
Osmanlı zabitləri ermənilərə inanır, hətta Gəncə dəstəsinə istirahət verir. Lakin az sonra Osmanlı zabitləri bunun bir oyun olduğunu anlayırlar. Cəmil Cahid bəy bəzi bölmə komandirlərinə erməni məhəlləsinə doğru irəliləməyi əmr edir. Bölmələr məhəlləyə yaxınlaşanda ermənilər atəş açır və Qafqaz İslam Ordusu ilk itkilərini verir. 11 iyun döyüşü ermənilərin nisbi uğuru ilə başa çatır.
Gəncə dəstəsinin komandiri 12 iyun 1918-ci ildə ermənilərdən yenidən tərk-silah olmalarını tələb edir. Əks-təqdirdə məhəlləni top atəşinə tutacaqlarını deyir, xəbərdarlıq üçün isə bir neçə dəfə atəş açır. Bundan qorxan ermənilər tərk-silah olmağa razı olurlar. Həmin gün qoşun hissələri məhəlləyə girib, 150 ədəd silah toplayır. 13-14 iyunda silah toplanılması davam etdirilir.
Mənbələr:
