Gəncə xan sarayı kompleksi Gəncə qalasının mərkəzində yerləşib.
Gəncə xan sarayı qəsr formalı kompleks olub və bir neçə yaşayış və inzibati binadan ibarət olub. Sarayın əsas binası ikimərtəbəli olub, yerli mərmərdən və kəsmə daşlardan tikilmişdir, tavanı böyük günbəzlərlə örtülmüşdür. Zərbxana (sikkələrin kəsildiyi yer) və divanxana saray kompleksinə daxil olmaqla Narınqalanın şimal tərəfində yerləşirdi. Burada, həmçinin xan məscidi mövcud olub.
Gəncə xan sarayında, həmçinin xəritədə “xan tikilisinə aparan tağlı daş qalereya” adlandırılan tağlı tikili mövcud olub. Bu tikili saraya aparan xüsusi qapı və ya dəhliz rolunu oynamışdır. Narınqalanın əsas qapısında daşla döşənmiş geniş yol Xan məscidinin yanından keçərək əsas binaya qədər uzanırdı. Həmin yol fəvvarələrlə və ekzotik ağaclarla bəzədilmişdir.
Rəvayətlərə görə, Gəncənin yeraltı yolları məhz Xan sarayından başlayırdı. Sarayın yaxınlığında olan Çökək hamamla Şah Abbas məscidi arasından keçən bu yolun hər iki abidəyə girişi də olub.
1803-cü ildə Gəncə qalasının işğalı ərəfəsində Xan sarayı yerləşən daş sitadel 50 kvadrat sajendən (227,5 kvadratmetr) çox ərazini əhatə edirdi.
Sovet dövründə kompleksin yerində “Bakı” kinoteatrı inşa edilmişdir. 2012-2017-ci illərdə isə bu ərazidə Fikrət Əmirov adına Gəncə Dövlət Filarmoniyasının yeni binası tikilib.
Mənbələr:
