Əli və Nino Abidə Kompleksi Gəncədə, “Gəncəçay” park-bulvar kompleksində yerləşir. Heykəllər 2015-ci ildə quraşdırılıb. Kompleksin memarı Cahid Həsənovdur. Abidə yazıçı Qurban Səidin qələmə aldığı “Əli və Nino” romanının baş qəhrəmanlarına həsr edilib.
Əsərdəki hadisələr çar Rusiyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Qızıl Ordunun işğalı dövrlərini əhatə edir.
Əli Azərbaycanın zadəgan Şirvanşirlər nəslinin nümayəndəsidir. O, rus məktəbində təhsil alır. Ailəsinin şərq-müsəlman adət-ənənələrinə sadiq olmasına baxmayaraq, Əli gürcü qızı Ninoya aşiq olur. Nino Əlinin məktəbinin yanında yerləşən qızlar üçün gimnaziyada oxuyur. O, həmçinin zadəgan nəslin nümayəndəsidir.
Gənclər bir-birinə aşiq olurlar və Qubernator bağında (indiki Filarmoniya bağı) görüşməyə başlayırlar. Bu sevginin təsirindən Əli şərq mədəniyyətindən uzaqlaşır. Məktəbi bitirdikdən sonra Əli Nino ilə evlənmək istəyir. Əlinin atası müsəlman olduğu halda evliliyi dəstəkləyir, lakin Ninonun atası toya qarşı çıxır.
Yayda Əli və Nino Şuşada görüşür, orada erməni aristokratla tanış olurlar. Aristokrat Ninoya aşiq olur və onu qaçırmaq istəyir. Bir gün elə də olur. Erməni Ninonu Mərdəkana qaçırır. Bundan xəbər tutan Əli tez onlara yetişir və ermənini öldürür.
O, erməninin qohumlarının intiqamından yaxa qurtarmaq üçün Bakını tərk etməli olur və Dağıstanda bir kəndə sığınır. Aylar sonra Nino Əlini tapır və onlar evlənirlər. Bakının azad edilməsi zamanı Əli və Nino İrana yollanır. Nino İranda özünü tamamilə yalqız hiss edir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra iki gənc yenidən Bakıya qayıdır və dövlətin mədəni həyatında iştirak edirlər. Sonradan Əliyə Azərbaycanın Fransada səfiri vəzifəsi təklif olunur və Nino da təklifi müsbət qarşılayır, lakin Əli imtina edir. O, Ninonun özünü İranda necə bədbəxt hiss etdiyini xatırlayır və eyni aqibətlə qarşılaşmaq istəmir.
1920-ci ildə Azərbaycan ərazisinə bolşeviklər daxil olurlar. Nino yenicə dünyaya gəlmiş övladları ilə Gürcüstana qaçır. Əli xan Şirvanşir isə Gəncənin bolşeviklərdən müdafiəsi döyüşlərində həlak olur.
Əli və Ninonun heykəllərinin hündürlüyü 3,5 metr təşkil edir.
Mənbələr:
