Gəncə qalasının bir hissəsi şəhərin mərkəzində Xan bağında yerləşir. Bu qala XVI-cı əsrdə Osmanlı-Səfəvi müharibələri zamanı tikilib.
Gencexeber.az məlumat verir ki, 1587-ci ildə Gəncə Osmanlı imperiyası tərəfindən tutulub. Bundan sonra osmanlı komandiri Fərhad Paşanın əmri ilə səfəvilərdən müdafiə üçün Gəncə qalası inşa edilib.
6 iyul 1606-cı ildə I Şah Abbas Gəncəni Səfəvi dövlətinin tərkibinə geri qaytarıb və şəhərin mərkəzini yeni Gəncə qalasına köçürüb.
XVIII əsrin sonlarında qala, bu dönəmdə yaranan Gəncə Xanlığının mərkəzinə çevrilib.
3 yanvar 1804-cü ildə rus generalı Sisianovun ordusu Gəncə xanlığını işğal edib. Sisianova görə “Gəncə qalasının yerli mövqeyi bütün Azərbaycan üzərində hökmran” idi. Məhz buna görə də bu istila Rusiya üçün birinci dərəcəli əhəmiyyətə malik idi. Bu qala rus generalı Nikolay Dubrovinin fikrincə bütün Azərbaycanda ən yaxşı hesab edilirdi.
Gəncə qalasına dair ümumi məlumat rus qoşunlarının yürüşü zamanı çəkilən üç plana əsasən mövcuddur. Rus generalı V.A.Zubovun “Gəncə qalası 24 fevral 1797-ci il” ilk planı 1796-1797-ci illərdə generalın korpusu tərəfindən yaradılıb. Daha sonra ilk planla oxşar ikinci və üçüncü “Gəncə qalası” xəritələri də tərtib edilib.
Plana əsasən qala düzənsiz altıbucaqlı formada olub, küncləri isə döyüş qüllələri ilə tamamlanırdı. Şərq və qərb divarlarında iki qapı var idi. Gəncə qalasının iki sıra divarı olub, mərkəzi hissəsində xanın iqamətgahı yerləşirdi. Tikilinin daxilində həmçinin fəvvarələr olan həyətlər və onları əhatə edən kiçik binalar var idi.
Qalanın xaricində geniş bağlar mövcud olub. Bu bağlardan biri dövrümüzə çatmış və qədimdə yalnız xan ailəsi və onların qonaqlarının dincəldiyi “Xan bağı”dır.
Planda qeyd olunan üç yol qalaya aparırdı: “Şuşa istiqamətində yol”, “İrəvana gedən yol”, eləcə də “Kür çayına və Tiflisə aparan yol”.
Xəritədə əsas diqqət çəkən, böyük ərazini tutan “Xan heyvanxanası”dır. Burada vəhşi heyvanlar saxlanılırdı, həmçinin xan ailəsi üzvlərinin burada ovla məşğul olduqları ehtimal olunur.
[caption id="attachment_73492" align="alignnone" width="696"]
[/caption]
[caption id="attachment_73493" align="alignnone" width="696"]
[/caption]
