Yaxınlarda Azərbaycanda nümayiş etdirilən “Azərbaycan Atabəyləri” filmində XII əsrdə Gəncə qapılarının Gürcüstana aparılması haqqında bəhs edilib.
Bəs bu gün sözügedən hadisə barədə nə məlumdur?
Gencexeber.az məlumat verir ki, Gəncə qapıları 1063-cü ildə Şəddadilər dövlətinin hökmdarı Əbüləsvar Şavurun əmri ilə hazırlanıb. Bu dəmir qapılar Gəncənin girişində, xarici hücumlardan qorunmaq məqsədi ilə quraşdırılıb.
Qapılar 30 sentyabr 1139-cu ildə Gəncədə zəlzələ baş verəndən sonra dağılan şəhəri qarət edən gürcü hökmdarı I Demetri tərəfindən Gürcüstana aparılıb. Qapı qənimət kimi götürülüb.
Lakin məhz qapıların aparılması sual doğurur. Gürcülərin Gəncə qapılarını aparması səbəbini tarixçi-alim Əkbər Nəcəf cavablandırıb.
Qədim dövlətlərdə Qapı müqəddəs hesab edilirdi.
İndiki Gürcüstanın ərazisində vaxtilə mövcud olmuş Gürcüstan çarlığı özünü Bizansın varisi hesab edirdi. Ehtimal olunur ki, bu səbəbdən gürcülər Bizans adına müsəlmanlardan bir hadisənin qisasını almaq istəyirdilər.
Belə ki, IX əsrdə Abbasi xəlifəsi əl-Mötəsim Billah ordusu ilə Bizansa məxsus Anqor və ya Ankir (indiki Ankara) qalasını ələ keçirərkən, qənimət olaraq qalanın qapılarının çıxardılıb Bağdada gətirilməsini əmr edib. Həmin qapılar Bağdadda “Bizansın qapısı” olaraq uzun illər sərgilənib.
Gürcü çarı ordusu ilə Gəncəyə hücum edərək şəhərin qapılarını çıxarıb apararkən “Bizansın qapıları”nı xilas etdiyini düşünürdü.
Qeyd edək ki, XI əsrə aid Gəncə qapılarının bir tayı hazırda Gürcüstanda, Gelati monastırında saxlanılır.
