Qaçaq Məmmədqasım 1897-ci ildə Samux rayonunda anadan olub. O, Gəncədə və Gəncəbasar zonasında 10 ildən çox qaçaqlıq edib, Gəncə üsyanının fəal iştirakçılarından biri olub.
Məmmədqasım 1915-ci ildə Birinci Dünya müharibəsinə qatılıb. Məmmədqasım Karpat dağlarında almanlarla döyüşərkən Osmanlı əsgərləri ilə qarşılaşır. Ordu üz-üzə gələndə Məmmədqasım “mən müsəlman qardaşlarıma güllə ata bilmərəm”, - deyir və döyüşməkdən imtina edərək, əmrə qarşı çıxır. Onun bu etirazına görə, ruslar, əsasən, “Müsəlman-türk”, “Tatar” könüllü alayları adlandırdıqları döyüşçü bölmələrinin hamısını geri çağırır və onları arxa cəbhədə saxlayırlar.
Məmmədqasım 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin qurulmasında yaxından iştirak edib. O, həmçinin Qafqaz İslam Ordusu sıralarında vuruşub, Bakının bolşevik-daşnaklardan azad edilməsi uğrunda döyüşüb.
1920-ci ilin aprelində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti bolşeviklər tərəfindən süquta uğradılır və burada sovet hakimiyyəti qurulur. 1920-ci il mayın 25-dən 26-na keçən gecə Gəncədə sovet rejiminə qarşı üsyan başlayır. O, Samuxdan 250 nəfər könüllü toplayaraq Gəncəyə yollanmaq istəyərkən Qarasaqqal kəndi ətrafında 500 nəfərlik bolşevik dəstəsi ilə üzləşir. Burada iki saatlıq döyüş baş verir və nəticədə 420 bolşevik əsgəri öldürülür. Daha sonra o, üsyana qoşulur.
Gəncə üsyanı yatırıldıqdan sonra Məmmədqasım 15 nəfərlə birlikdə Gəncə yaxınlığındakı dağa çıxır. Orada Məmmədqasım belə deyir: “Nə edəcəyimiz bəllidir. Gəncəni azad edənə, torpağımızı geri qaytarana qədər döyüşəcəyik”. O, dəstəsi ilə 1932-ci ilə kimi mübarizə aparır. Hətta qaçağı hər yerdə ölüm fərmanı ilə hədələyirlər. Məmmədqasımın mübarizəsinin qarşısını almaq üçün onun ailə üzvlərinin bir qismi güllələnir, digərləri isə sürgün edilir.
Məmmədqasım 1932-ci ildə məcburən Türkiyəyə yollanır. Burada o, Elazığda yaşamağa başlayır və ailə qurur. Məmmədqasım türk siyasətçi, Türk Aerokosmik Sənayesinin (TUSAŞ) üzvü Şuay Alpayın babasıdır. Şuay Alpay babası haqda belə demişdir: “Azərbaycanın müstəqillik mücadiləsi tarixində adı qalmış babamın olması ilə qurur duyuram”.
Qaçaq Məmmədqasım 1967-ci ildə 69 yaşında Elazığda vəfat edib.
Mənbələr:
