Valiyyə Kazımbəyli 1900-cü ildə Gəncə şəhərində anadan olub. O, Fətəli xan Xoyskinin qardaşı general Hüseynqulu xan Xoyskinin qızıdır.
Valiyyə xanım 1919-cu ildə polkovnik Cahangir bəy Kazımbəyli ilə ailə həyatı qurub. O, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti dövründə müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. AXC-nin süqutundan sonra yoldaşı ilə birgə Gəncə üsyanında iştirak edib. Üsyan yatırıldıqdan sonra ailə üzvləri bir-birindən ayrı düşürlər. Onlar bir il sonra İstanbulda bir-birlərini taparaq görüşürlər.
Ancaq bir müddət keçir, Valiyyə xanım ailəsi ilə birgə Polşaya köçür. II Dünya müharibəsi illərində Valiyyə xanım Varşava hərbi xəstəxanasında yatan, almanlara əsir düşmüş azərbaycanlı əsgərlərə qardaşı Zahid xanla birgə kömək etmişdir. Onlar Varşavadakı evlərində Yardım Komitəsi qururlar və İsveçrə “Qızıl xaç” təşkilatından gələn hər növ yardımları paylayırlar. Qardaşı öz xatirələrində bacısı haqqında bunları qeyd edir: “Bacım bəzi çox xəstə olan əsgərlərə evdə yemək bişirib özü aparırdı.”
Valiyyə xanım həyatı boyu bütün mübarizələrdə həyat yoldaşının yanında olur. Mühacirətdə olduğu müddətdə hər il mayın 28-də yürüşə çıxaraq, üçrəngli bayrağımızı daşıyır.
Kazımbəyli 1943-cü ildə Berlində keçirilən ümumazərbaycan qurultayında yaradılmış Milli Birlik Məclisinin üzvü olub. 1947-ci ildə təşkilatın xüsusi tapşırığını yerinə yetirmək üçün Romadan Türkiyəyə göndərilib. O, burada II Dünya müharibəsindən sonra Türkiyədə sığınacaq tapıb gizlənən yüksək rütbəli azərbaycanlı zabitləri SSRİ əks-kəşfiyyatının əlindən qurtarmaq üçün onları Romaya aparmalı idi. Türkiyədə olarkən atası Hüseynqulu xanın və qardaşı İsgəndər xanın köməyi ilə hərbçi azərbaycanlılara saxta sənədlər düzəldir.
1947-ci ilin aprelin 26-da Valiyyə xanım və 12 azərbaycanlı hərbçinin olduğu təyyarə İstanbuldan Romaya yola salınıb. Təyyarə Afina yaxınlığında müəmmalı şəkildə qəzaya uğrayıb. Həlak olan Valiyyə xanım və hərbçilər İstanbulda Feriköy məzarlığında dəfn ediliblər. Valiyyə xanımın məzarının üzərində “Azərbaycan faciəsinin əziz qurbanı Valiyyə Kazımbəyli” yazılıb.
Mənbələr:
