Müqəddəs Nina qız tədris müəssisəsinin binası Gəncədə - Əziz Əliyev küçəsi, 110-da yerləşir. Bina 1883-cü ildə inşa edilib. Həmçinin mənbələrdə tədris müəssisəsinin adı “Müqəddəs Nina qız gimnaziyası” kimi qeyd edilir. Hal-hazırda burada Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Gəncə Regional Mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Bina Gəncənin ikinci hissəsində, “Qırmızı kənd” adlandırılan ərazidə, ermənilərin və başqa millətlərin nümayəndələrinin yaşadıqları yerdə inşa edilib. Ehtimal edilir ki, gimnaziya binasını bu hissədə tikdirməkdə çar Rusiyasının məqsədi azərbaycanlıları təhsildən uzaq tutmağa çalışmaq olub.
Bu gimnaziyanın mərkəzi Tiflisdə yerləşirdi. “Müqəddəs Nina” xeyriyyə cəmiyyətinin təşkil etdiyi qızlar gimnaziyası 1885-ci ildə Gəncədə fəaliyyətə başlayıb.
Burada təhsil rus dilində olduğundan yalnız rus məmurlarının və ya başqa millət nümayəndələrinin qızları oxuyurdu. 1885-1906-cı illərdə Müqəddəs Nina qız gimnaziyasında 334 rus, 506 erməni, 66 gürcü, 21 alman, 19 yəhudi,16 polyak, 4 ingilis, 3 yunan, 3 sarı xaldey, 3 aysori,1 avstraliyalı və 1 osetin qız təhsil alıb. Bu gimnaziyada yerli xalqın sadəcə 3 nəfər nümayəndəsi oxuyub. Bu qızlar isə həmin dövrün zadəgan insanlarının övladları idilər: xan qızı Zərnitac Ziyadxanova, məmur qızı Dilruba Həsənbəyova, general qızı Sayad Novruzova.
1913-cü ilin məlumatına əsasən, burada həmin il 437 qız təhsil alıb.
Bu gimnaziya Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə də fəaliyyət göstərib. 11 avqust 1919-cu ildə Müqəddəs Nina qız gimnaziyasının adı dəyişdirilərək, Gəncə qız gimnaziyası adlandırılıb. Bu dövrdə gimnaziyada təhsil alan azərbaycanlı qızların sayı artıb. 1918-1919-cu illərdə burada 4, 1919-1920-ci ildə isə 196 azərbaycanlı qız oxuyub.
28 dekabr 1919-cu ilin qərarına əsasən, Gəncə qız gimnaziyasında maliyyə çətinlikləri olan və ən yaxşı oxuyan 3 qız təhsil haqqından azad edilirdi. Bu qızlardan biri müsəlman, biri rus, digəri erməni idi. Həmçinin 1920-ci ilin fevralında burada müəllim və tələbələrin təşəbbüsü ilə tamaşa səhnələşdirildi. Burada yığılan pul vəsaiti isə kasıb qızların təhsil haqqına kömək üçün nəzərdə tutulurdu.
Sovet dövrundə bu bina ADAU-nun hərbi kafedrasının korpusu kimi fəaliyyət göstərib.
Mənbələr:
