1888-ci ildə rus imperatoru III Aleksandr və onun ailəsi Qafqaza səfər edirlər. Bu zaman onlar Gəncəyə də gəlirlər.
10 oktyabr 1888-ci ildə Bakıdan Gürcüstan ərazisinə gedərkən çar III Aleksandr və onun həyat yoldaşı Mariya Fyodorovna 20 dəqiqəlik Yelisavetpol stansiyasında (indiki Gəncə Dəmiryol Stansiyası) dayanırlar. Onları Gəncə qubernatoru knyaz Nakaşidze, şəhər başçısı və digər şəxslər qarşılayırlar.
Stansiya bayraq və güllərlə bəzədilmişdi. Dəmiryol vağzalı bir bağı xatırladırdı; su qaldırmaq üçün nəzərdə tutulan qüllənin yanında bir neçə pilləli, xalçalarla örtülmüş oturacaqlar qoyulmuşdu. Ağ, qırmızı və mavi rəngli paltar geyinən uşaqlar, bitki və çiçəklərdən imperatorun adını simvolizə edən “A III” monoqramını təsvir edirdilər. Oturacaqların bir qırağında - orkestr qrupu, digər tərəfində isə dəmir yol işçilərindən ibarət xor qrupu dururdu. İmperator yaxınlaşanda xor ve orkestr “Tanrı Çarı qorusun” adlı imperiya himnini ifa etdilər.
Vağzalda - çar ailəsi üçün xüsusi hazırlanmış otaqlarda Yelisavetpol quberniyasının müxtəlif yerlərində hazırlanmış məhsullar sərgilənmişdi. Zalın divarları xalçalar və çələnglərlə bəzədilmişdi. Burada orleandr (həmişə yaşıl bitki), limon və nar ağacları, kənd təsərrüfatı bitkilərinin toxumları və yerli çörək növləri nümayiş etdirilirdi. Həmçinin divarlardan qədim silahlar və əl işləri asılmışdı. Burada, həmçinin quberniyanın bütün ərazisindən toplanmış müxtəlif mineral maddələr və onların çıxarılması, işlənməsində istifadə olunan gümüşü alətlər nümayiş olunurdu. Çar ailəsi qubernatorun müşayiəti ilə sərgini gəzirdi.
Şəhər başçısı imperatora qədim, taxta qabda duz və çörək gətirdi. Həmçinin çar ailəsini
qarşılayanlardan biri, böyük ehtimal, sonuncu Qarabağ xanı Mehdiqulu xanın qızı Xurşidbanu Natəvan idi. O, milli paltar geymiş, başında isə iri, qiymətli daş-qaşla bəzədilmiş qızılı papaq (araxçın) qoymuşdu. Xan qızı imperatora ornamentli xalı, onun xanımına qızılı sapla toxunmuş arxalıq və vəliəhd II Nikolay üçün isə yun örtük bağışlamışdı.
Səfərin sonunda çar ailəsi uşaqlarla foto çəkdirdikdən sonra qatara minib, yollarına davam ediblər.
Mənbələr:
