top
Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir
24 fevral 2026, 13:09
- +

Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir

Həmid Hacı Məmmədtağı oğlu Araslı 23 fevral 1909-cu ildə Gəncədə anadan olub.

Gencexeber.az məlumat verir ki, o, ilk təhsilini mədrəsədə, sonra isə Gəncədə seminariyada alıb. Araslı 1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin dil və ədəbiyyat fakültəsinə, 1932-ci ildə isə həmin universitetin aspiranturasına daxil olub.

Həmid Araslı SSRİ Elmlər Akademiyasının (EA) Azərbaycan filialında elmi kitabxananın şərqşünaslıq şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. O, şərq əlyazmalarını toplayaraq Əlyazmalar Fondunu yaradıb və fondun direktoru vəzifəsini icra edib. Tədqiqatçı Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda müxtəlif şöbələrə rəhbərlik edib.

Həmid Araslı 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində Yaxın Şərq ədəbiyyatı kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin edilib. 1955-ci ildə professor adını alıb və sonra Azərbay­can SSR EA-nın müx­­bir və həqi­qi üzvü seçilib. Araslı Nizami Gəncəvi haqqında ilk dəfə araşdırma aparanlardan biri olub. O, "Xəmsə"də 100-ə qədər türk sözlərinin olduğunu və Azərbaycan atalar sözlərindən istifadə olunduğunu müəyyən edib, bununla Nizami Gəncəvinin türk olmasını sübut edib. Alim "Dədə Qorqud" dastanını tədqiq edib və 1939-cu ildə latın qrafikalı əlifba ilə çap etdirib.

Araslı eposun Azərbaycan dili qanun-qaydalarına çox uyğun olduğunu elmi əsaslarla sübut edib. Həmin dövrdə "Dədə Qorqud"a millətçilik damğası vurulur və Araslı tənqid və təqiblərə məruz qalır. Lakin o, buna etirazını bildirir, dastanla bağlı araşdırmalarını davam etdirir və sonrakı illərdə düzəlişlərlə dərc etdirir.

Həmid Araslı şair Füzuli haqqında ilk böyük tədqiqat əsərini yazıb. O, Qətran Təbrizi , Xaqani Şirvani, Məhsəti Gəncəvi, Nəsimi, Xətai kimi şairlərin yaradıcılığını ilk mənbələr əsasında araşdırıb. Araslı onların bir çoxunun əsərlərini ilk dəfə nəşr etdirib. Alim iki­cild­lik "Müx­tə­sər Azərbaycan ədə­biyyatı tarixi", üçcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tari­xi" kitablarının əsas müəllif­lə­rin­dən biridir. Akademik Azərbaycan və Özbəkistanın Əməkdar elm xadimi adına layiq görülüb, Türkiyədə Türk Dil Qu­ru­munun, İraq EA-­nın və İor­da­ni­ya Kral Cəmiy­yətinin üz­vü seçilib. Həmid Araslı 1983-cü ildə Ba­kıda vəfat edib və Fəxri xiya­banda dəfn olunub.

Son xəbərlər

Bütün xəbərlər
Bu gün, 15:54

Gəncədə tullantılarını kanala axıdan restoran aşkarlandı

Bütün xəbərlər
Bu gün, 15:19

Azər Məmmədov yenidən "Kəpəz"in baş məşqçisi olub

Bütün xəbərlər
Bu gün, 15:02

Azərbaycanda neçə lüks avtomobil var?

Bütün xəbərlər
Bu gün, 14:21

Gəncədə ilin ilk rübündə əsas kapitala 26,4 milyon manat investisiya yönəldilib

Bütün xəbərlər
Bu gün, 13:38

Stul, stəkan, xalça, ədyal – Gəncədə kişi qonşusunun evini qarət etdi

Bütün xəbərlər
Bu gün, 13:03

"Braziliyanı DÇ-2026-da favoritlər siyahısında görmürəm" – Gəncəli veteran futbolçu

Bütün xəbərlər
Bu gün, 11:52

"Gəncə" voleybol klubu məşqçi ilə yollarını ayırıb

Bütün xəbərlər
Bu gün, 11:17

Gəncədə bağçada südlü düyünü düyüsüz verirlər - İDDİA

Bütün xəbərlər
Bu gün, 09:52

Bu gün gəncəli Xalq şairinin doğum günüdür

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:38

Beş ayda 111,7 milyon manatlıq narkotik dövriyyədən çıxarıldı

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:17

Sabah dolu düşəcək - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:39

Gəncə İcra Hakimiyyətinin binasında yerləşən media qurumu BAĞLANDI

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:04

Gəncəlilərin tənqidindən sonra "məşhur" obyekt qapılarını bağladı

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:31

Gələn həftə Azərbaycanda qadınların pensiya yaşı artırılacaq

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:42

Göygöldə bələdiyyə sədrini döyən qazi həbsdən azad edilib

Tarix
21 iyun 2026, 21:01

Gəncə Dövlət Dram Teatrının tarixi

Bütün xəbərlər
21 iyun 2026, 18:29

Kafedə dava: Ünvansız söyüş söydü, dostunu qətlə yetirdi

Tarix
21 iyun 2026, 15:02

Trolleybus: Gəncənin tarixə qovuşmuş nəqliyyat növü

Bütün xəbərlər
21 iyun 2026, 13:00

Gəncədə ağlasığmaz dələduzluq: Maşını lombarda qoydu…

Bütün xəbərlər
21 iyun 2026, 11:00

Gəncəlilərə üç ayda 418 milyon manatlıq ərzaq, içki və tütün satılıb

Bütün xəbərlər
21 iyun 2026, 09:00

Gəncədə yük maşınlarından ətrafa toz və daş tökülür

Bütün xəbərlər
20 iyun 2026, 17:14

15 yaşlı qızla cinsi əlaqədə oldu, 22 minlik qızıl oğurladı - GƏNCƏDƏ

Bizim fəxrimiz
20 iyun 2026, 16:32

13 gəncəli aşpaz Azərbaycan Kulinariya Assosiasiyasının üzvü oldu

Bütün xəbərlər
20 iyun 2026, 12:52

Gəncədə yük maşını "VAZ-2107"ni ortadan "nişan aldı"

Oxşar xəbərlər