top
Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir
24 fevral 2026, 13:09
- +

Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir

Həmid Hacı Məmmədtağı oğlu Araslı 23 fevral 1909-cu ildə Gəncədə anadan olub.

Gencexeber.az məlumat verir ki, o, ilk təhsilini mədrəsədə, sonra isə Gəncədə seminariyada alıb. Araslı 1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin dil və ədəbiyyat fakültəsinə, 1932-ci ildə isə həmin universitetin aspiranturasına daxil olub.

Həmid Araslı SSRİ Elmlər Akademiyasının (EA) Azərbaycan filialında elmi kitabxananın şərqşünaslıq şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. O, şərq əlyazmalarını toplayaraq Əlyazmalar Fondunu yaradıb və fondun direktoru vəzifəsini icra edib. Tədqiqatçı Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda müxtəlif şöbələrə rəhbərlik edib.

Həmid Araslı 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində Yaxın Şərq ədəbiyyatı kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin edilib. 1955-ci ildə professor adını alıb və sonra Azərbay­can SSR EA-nın müx­­bir və həqi­qi üzvü seçilib. Araslı Nizami Gəncəvi haqqında ilk dəfə araşdırma aparanlardan biri olub. O, "Xəmsə"də 100-ə qədər türk sözlərinin olduğunu və Azərbaycan atalar sözlərindən istifadə olunduğunu müəyyən edib, bununla Nizami Gəncəvinin türk olmasını sübut edib. Alim "Dədə Qorqud" dastanını tədqiq edib və 1939-cu ildə latın qrafikalı əlifba ilə çap etdirib.

Araslı eposun Azərbaycan dili qanun-qaydalarına çox uyğun olduğunu elmi əsaslarla sübut edib. Həmin dövrdə "Dədə Qorqud"a millətçilik damğası vurulur və Araslı tənqid və təqiblərə məruz qalır. Lakin o, buna etirazını bildirir, dastanla bağlı araşdırmalarını davam etdirir və sonrakı illərdə düzəlişlərlə dərc etdirir.

Həmid Araslı şair Füzuli haqqında ilk böyük tədqiqat əsərini yazıb. O, Qətran Təbrizi , Xaqani Şirvani, Məhsəti Gəncəvi, Nəsimi, Xətai kimi şairlərin yaradıcılığını ilk mənbələr əsasında araşdırıb. Araslı onların bir çoxunun əsərlərini ilk dəfə nəşr etdirib. Alim iki­cild­lik "Müx­tə­sər Azərbaycan ədə­biyyatı tarixi", üçcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tari­xi" kitablarının əsas müəllif­lə­rin­dən biridir. Akademik Azərbaycan və Özbəkistanın Əməkdar elm xadimi adına layiq görülüb, Türkiyədə Türk Dil Qu­ru­munun, İraq EA-­nın və İor­da­ni­ya Kral Cəmiy­yətinin üz­vü seçilib. Həmid Araslı 1983-cü ildə Ba­kıda vəfat edib və Fəxri xiya­banda dəfn olunub.

Son xəbərlər

Tarix
Bu gün, 13:00

Gəncənin Şatırçılar məhəlləsi: XIX əsrdə içməli su satanların küçəsi

Bütün xəbərlər
Bu gün, 11:00

Oğlu qətlə yetirilən ata cinayətkarı anasına görə bağışladı

Bütün xəbərlər
Bu gün, 09:00

Gəncədə dayanacaqlar var, pavilyonlar isə yoxdur

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:58

Gəncədə çinarın dibini zibilxanaya çeviriblər

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:02

Gəncədə 6 ildir tikilən idman məktəbi HƏLƏ HAZIR DEYİL

Tarix
Dünən, 14:22

Ömrünü Gəncə teatrına həsr edən rejissorun vəfatından 31 il ötür

Tarix
Dünən, 13:10

Sovetlərin qorxduğu GƏNCƏLİ: İsmayıl xan

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:23

13 yaşlı qız atasının dostundan hamilə qaldı

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:01

Avtozavod qəsəbəsində küçə işıqlandırılmır, elektrik təchizatı da zəifdir

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:39

"Kəpəz" Premyer Liqanın ilk turunda çətin rəqiblə qarşılaşacaq

Bütün xəbərlər
Dünən, 09:51

Azərbaycan manatının dövriyyəyə buraxılmasından 34 il ötür

Bizim fəxrimiz
Dünən, 09:07

Gəncəli alim beynəlxalq reytinqlərdə liderdir

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 18:00

Üçüncü ixtisas qrupunda 15 min 553 plan yeri ayrılıb

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 17:29

Sel çaya qalaq-qalaq zibil gətirdi

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 16:20

Sürücü qəza törətdi – Anbaan görüntülər

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 14:54

Gəncənin yaxınlığında qarayara infeksiyası ilə bağlı postlar qurulub – DEZİNFEKSİYA

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 14:47

Azərbaycanda yük və sərnişin daşınmaları artıb

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 14:02

Sabah leysan yağacaq - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 12:51

Sifarişli qətlə görə beynəlxalq axtarışa verilən şəxs Azərbaycana ekstradisiya edilib

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 12:18

Ötən gün 62 cinayətin açılması təmin olunub

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 11:48

Tariyel Yusifzadə yenidən "Gəncə"də

Bizim fəxrimiz
14 avqust 2026, 11:14

Gəncəli tələbə Koreyanın nüfuzlu universitetində təhsil alacaq

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 10:46

İyulda 876 min nəfər aylıq sosial müavinət və təqaüd alıb

Bütün xəbərlər
14 avqust 2026, 10:14

Premyer Liqada mövsüm Tovuzda başlayır

Oxşar xəbərlər