top
Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir
24 fevral 2026, 13:09
- +

Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir

Həmid Hacı Məmmədtağı oğlu Araslı 23 fevral 1909-cu ildə Gəncədə anadan olub.

Gencexeber.az məlumat verir ki, o, ilk təhsilini mədrəsədə, sonra isə Gəncədə seminariyada alıb. Araslı 1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin dil və ədəbiyyat fakültəsinə, 1932-ci ildə isə həmin universitetin aspiranturasına daxil olub.

Həmid Araslı SSRİ Elmlər Akademiyasının (EA) Azərbaycan filialında elmi kitabxananın şərqşünaslıq şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. O, şərq əlyazmalarını toplayaraq Əlyazmalar Fondunu yaradıb və fondun direktoru vəzifəsini icra edib. Tədqiqatçı Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda müxtəlif şöbələrə rəhbərlik edib.

Həmid Araslı 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində Yaxın Şərq ədəbiyyatı kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin edilib. 1955-ci ildə professor adını alıb və sonra Azərbay­can SSR EA-nın müx­­bir və həqi­qi üzvü seçilib. Araslı Nizami Gəncəvi haqqında ilk dəfə araşdırma aparanlardan biri olub. O, "Xəmsə"də 100-ə qədər türk sözlərinin olduğunu və Azərbaycan atalar sözlərindən istifadə olunduğunu müəyyən edib, bununla Nizami Gəncəvinin türk olmasını sübut edib. Alim "Dədə Qorqud" dastanını tədqiq edib və 1939-cu ildə latın qrafikalı əlifba ilə çap etdirib.

Araslı eposun Azərbaycan dili qanun-qaydalarına çox uyğun olduğunu elmi əsaslarla sübut edib. Həmin dövrdə "Dədə Qorqud"a millətçilik damğası vurulur və Araslı tənqid və təqiblərə məruz qalır. Lakin o, buna etirazını bildirir, dastanla bağlı araşdırmalarını davam etdirir və sonrakı illərdə düzəlişlərlə dərc etdirir.

Həmid Araslı şair Füzuli haqqında ilk böyük tədqiqat əsərini yazıb. O, Qətran Təbrizi , Xaqani Şirvani, Məhsəti Gəncəvi, Nəsimi, Xətai kimi şairlərin yaradıcılığını ilk mənbələr əsasında araşdırıb. Araslı onların bir çoxunun əsərlərini ilk dəfə nəşr etdirib. Alim iki­cild­lik "Müx­tə­sər Azərbaycan ədə­biyyatı tarixi", üçcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tari­xi" kitablarının əsas müəllif­lə­rin­dən biridir. Akademik Azərbaycan və Özbəkistanın Əməkdar elm xadimi adına layiq görülüb, Türkiyədə Türk Dil Qu­ru­munun, İraq EA-­nın və İor­da­ni­ya Kral Cəmiy­yətinin üz­vü seçilib. Həmid Araslı 1983-cü ildə Ba­kıda vəfat edib və Fəxri xiya­banda dəfn olunub.

Son xəbərlər

Bütün xəbərlər
Dünən, 18:21

Qənirə Paşayevanın xatirəsinə reabilitasiya mərkəzi açılır

Bütün xəbərlər
Dünən, 18:00

Gəncədə uşaq attraksionları baxımsız vəziyyətə düşüb

Bizim fəxrimiz
Dünən, 17:24

Karateçilərimiz beynəlxalq turnirdən Gəncəyə 21 medalla qayıdırlar

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:48

Gəncə Dövlət Milli Dram Teatrında yeni tamaşa hazırlanır

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:15

Bu il qatarlara 18 dəfə daş atılıb

Bizim fəxrimiz
Dünən, 15:42

Gəncəli güləşçi Türkiyədə qızıl medal qazandı

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:55

Gəncədə "Ford Transit" "Changan"ı vurdu

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:10

Qoca Səmədovun oğlu azadlığa buraxıldı

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:36

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:03

DİM gəncəli məktəblilərə metodik vəsait hədiyyə etdi

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:32

İcra və probasiya şöbəsinin rəisi aliment pullarını mənimsəməkdə ittiham edilir

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:00

Məktəblimiz iki nüfuzlu universitetə qəbul alıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:25

Gəncəli Xalq artisti Bakıda torpağa tapşırılacaq

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:29

Davulçu Aysel "Chevrolet"i aşırdı

Bütün xəbərlər
Dünən, 09:33

Gəncədə qanunsuz heyvan kəsimi və ət satışı ilə bağlı MONİTORİNQ

Bütün xəbərlər
Dünən, 08:56

Gəncədə uşaq bağçasına müdir təyin edilib

Bütün xəbərlər
13 aprel 2026, 18:00

GDU-nun müəlliminin ingilis dilində səlis danışığı diqqət çəkdi

Bütün xəbərlər
13 aprel 2026, 17:20

Bakı-Ağstafa-Bakı marşrutu üzrə əlavə qatar reysləri təyin edilib

Bütün xəbərlər
13 aprel 2026, 16:46

Gəncədə "Toyota Prius" zəncirvari qəza törədib

Bütün xəbərlər
13 aprel 2026, 16:37

Gəncədə yanacaq ola-ola BÖHRAN yaşanır

Bütün xəbərlər
13 aprel 2026, 16:06

Səhnənin bariton səsi – Elvin Alnağıyevin doğum günüdür

Bütün xəbərlər
13 aprel 2026, 15:33

Sürücü uzaq vuran işığı yandırdı - DÖYÜLDÜ

Bütün xəbərlər
13 aprel 2026, 14:41

Kart ödənişlərində komissiyalara limit QOYULACAQ

Bizim fəxrimiz
13 aprel 2026, 14:08

Gəncəli tələbə Qazaxıstanda ikiqat uğura imza atdı

Oxşar xəbərlər