top
Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir
24 fevral 2026, 13:09
- +

Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqində iz qoyan alim Həmid Araslının 117 illiyidir

Həmid Hacı Məmmədtağı oğlu Araslı 23 fevral 1909-cu ildə Gəncədə anadan olub.

Gencexeber.az məlumat verir ki, o, ilk təhsilini mədrəsədə, sonra isə Gəncədə seminariyada alıb. Araslı 1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin dil və ədəbiyyat fakültəsinə, 1932-ci ildə isə həmin universitetin aspiranturasına daxil olub.

Həmid Araslı SSRİ Elmlər Akademiyasının (EA) Azərbaycan filialında elmi kitabxananın şərqşünaslıq şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. O, şərq əlyazmalarını toplayaraq Əlyazmalar Fondunu yaradıb və fondun direktoru vəzifəsini icra edib. Tədqiqatçı Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda müxtəlif şöbələrə rəhbərlik edib.

Həmid Araslı 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində Yaxın Şərq ədəbiyyatı kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin edilib. 1955-ci ildə professor adını alıb və sonra Azərbay­can SSR EA-nın müx­­bir və həqi­qi üzvü seçilib. Araslı Nizami Gəncəvi haqqında ilk dəfə araşdırma aparanlardan biri olub. O, "Xəmsə"də 100-ə qədər türk sözlərinin olduğunu və Azərbaycan atalar sözlərindən istifadə olunduğunu müəyyən edib, bununla Nizami Gəncəvinin türk olmasını sübut edib. Alim "Dədə Qorqud" dastanını tədqiq edib və 1939-cu ildə latın qrafikalı əlifba ilə çap etdirib.

Araslı eposun Azərbaycan dili qanun-qaydalarına çox uyğun olduğunu elmi əsaslarla sübut edib. Həmin dövrdə "Dədə Qorqud"a millətçilik damğası vurulur və Araslı tənqid və təqiblərə məruz qalır. Lakin o, buna etirazını bildirir, dastanla bağlı araşdırmalarını davam etdirir və sonrakı illərdə düzəlişlərlə dərc etdirir.

Həmid Araslı şair Füzuli haqqında ilk böyük tədqiqat əsərini yazıb. O, Qətran Təbrizi , Xaqani Şirvani, Məhsəti Gəncəvi, Nəsimi, Xətai kimi şairlərin yaradıcılığını ilk mənbələr əsasında araşdırıb. Araslı onların bir çoxunun əsərlərini ilk dəfə nəşr etdirib. Alim iki­cild­lik "Müx­tə­sər Azərbaycan ədə­biyyatı tarixi", üçcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tari­xi" kitablarının əsas müəllif­lə­rin­dən biridir. Akademik Azərbaycan və Özbəkistanın Əməkdar elm xadimi adına layiq görülüb, Türkiyədə Türk Dil Qu­ru­munun, İraq EA-­nın və İor­da­ni­ya Kral Cəmiy­yətinin üz­vü seçilib. Həmid Araslı 1983-cü ildə Ba­kıda vəfat edib və Fəxri xiya­banda dəfn olunub.

Son xəbərlər

Bütün xəbərlər
Bu gün, 18:15

Rusiyada Şahin Şıxlinski və Səfərovlara hökm oxunub

Bütün xəbərlər
Bu gün, 18:00

İçib keçmiş arvadını 10 manata görə bıçaqladı

Bütün xəbərlər
Bu gün, 17:22

"İran Azərbaycanı qəsdən dolaşıqlığa çəkməyə çalışır" - Naqif Həmzəyev

Bütün xəbərlər
Bu gün, 16:15

Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirilib

Bütün xəbərlər
Bu gün, 15:47

İranın Naxçıvanda mülki infrastruktura dronla hücumu ilə bağlı cinayət işi başlanıb

Bütün xəbərlər
Bu gün, 15:23

Rəsmi Tehrandan dron hücumu ilə bağlı REAKSIYA

Bütün xəbərlər
Bu gün, 14:18

Gəncədə avtomobil mənzilə çırpılıb

Bütün xəbərlər
Bu gün, 12:44

Azərbaycan XİN: İranın Naxçıvana dron hücumu nəticəsində 2 nəfər xəsarət alıb

Bütün xəbərlər
Bu gün, 12:38

Naxçıvan aeoroportunun yaxınlığındakı məktəblərdə müəllimlər və şagirdlər təxliyə ediliblər - RƏSMİ

Bütün xəbərlər
Bu gün, 12:14

İran Naxçıvan aeroportuna dron hücumu edib

Bütün xəbərlər
Bu gün, 11:43

Yarışa qatılan Gəncə idmançılarının hamısı medal qazandı

Bütün xəbərlər
Bu gün, 11:05

Azərbaycan Kuboku: "Kəpəz" "Turan Tovuz" ilə üz-üzə

Bütün xəbərlər
Bu gün, 10:23

Gəncədə qadın evdə ölü uşaq doğub

Bütün xəbərlər
Bu gün, 09:54

Goranboyda qəza - Xəsarət alanlar var

Bütün xəbərlər
Bu gün, 09:29

Gəncədə tanınmış türkiyəli iş adamı evində ölü tapıldı

Bütün xəbərlər
Dünən, 18:00

Gəncədə sürücüdən sərnişinlərlə nəzakətli olması tələb edildi

Bütün xəbərlər
Dünən, 17:17

Qazaxda "İdman Paytaxtı"nın açılış mərasimi keçiriləcək

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:38

Məmura müəmmalı mükafat verən "jurnalist" həbs olunub

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:43

Bloqer Çelsi qardaşım oğlundan əl çəkmir - Qazaxlı sabiq aparat rəhbəri

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:23

Gəncədə vergi əməkdaşı döyülüb

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:00

Sabah duman olacaq, qərb küləyi əsəcək - PROQNOZ

Bizim fəxrimiz
Dünən, 14:28

Gəncəli xanım elmi dərəcəyə layiq görüldü

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:47

Bələdiyyələrin idmana cəlb olunması təklif olunur

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:08

19 mart qısaldılmış iş günü olacaq

Oxşar xəbərlər