top
Gəncə üsyanının rəhbəri: Cahangir bəy Kazımbəyli
28 sentyabr 2021, 14:30
- +

Gəncə üsyanının rəhbəri: Cahangir bəy Kazımbəyli

Cahangir bəy Kazımbəyli Gəncə şəhərində anadan olub. Bir çox mənbələrdə onun 1885-ci ildə anadan olduğu qeyd edilir. Bəzi mənbələrdə isə 1888-ci il də qeyd olunur. Lakin onun məzar daşının üzərində doğum tarixi kimi 1894-cü il göstərilib.

O, ilk təhsilini Gəncə gimnaziyasında, sonra isə Sankt-Peterburq Hərbi-Hava Akademiyasında alıb. Cahangir bəy çar Rusiya ordusu sıralarında Birinci Dünya müharibəsində (1914-1918) iştirak edib. Kazımbəyli ilk azərbaycanlı pilotlardan biri idi.

26 iyun 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusu yaradılanda, Cahangir bəy Rusiyadan Gəncəyə dönüb, alay komandiri olub.

Cahangir bəy, bolşeviklər Azərbaycan ərazisini işğal etdikdən sonra, mübarizəyə qalxıb və 1920-ci ilin may ayında başlayan Gəncə üsyanına rəhbərlik edib. Lakin üsyan yatırılıb və o, müsavatçıların köməyi ilə Türkiyəyə qaçıb.

1922-ci ildə marşal Yuzef Pilsudski, Cahangir bəyi Varşavaya dəvət edib, ona Polşa ordusunda diviziya komandiri vəzifəsini verib. Həmçinin Kazımbəyli burada sovetlərə qarşı yaranmış "Prometey" cəmiyyətində həyat yoldaşı Valiyyə Xoyskiylə birgə çalışıb. Onlar azərbaycan dilində qəzet, jurnal nəşr edib, "Azəri-türk" dərnəyini yaradıblar.

Kazımbəyli İkinci Dünya müharibəsində (1939-1945) Polşa ordusunun zabiti kimi iştirak edib. Döyüşlərin birində yaralanıb və almanlara əsir düşüb. Cahangir bəyi vaxtilə Yelenendorfda (indiki Göygöl rayonu), alman koloniyasında yaşayan dostu, Almaniya ordusunun zabiti, Emin Qud azad etdirib.

Cahangir bəy 1943-cü ildə Berlində Dünya azərbaycanlılarının I Qurultayının iştirakçısı, Avropada yaranan "Milli birlik" partiyasının əsas təşkilatçılarından biri olub. Parisdə və Berlində nəşr olunan "Azərbaycan" məcmuələrində, "Milli birlik" jurnalında məqalələrlə çıxış edib.

Müharibədən sonra Kazımbəyli, Misir kralı Fərruxun köməyi ilə Romaya (İtaliya) köçüb. 1953-cü ildə Amerikada nəşr edilən "Azərbaycan" milli jurnalının 12-ci nömrəsində Cahangir bəyin "Gəncə üsyanı haqqında xatirələr" adlı yazısı çap olunub. 1954-cü ildə Cahangir bəy Münxendə (Almaniya) "Azadlıq" radiosunda fəaliyyətə başlayıb və burada dünya azərbaycanlılarını sovet hakimiyyəti ilə mübarizəyə çağırıb.

Cahangir bəy Kazımbəyli 1955-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhərinə iş görüşünə getdiyi zaman, sovet kəşfiyyatının əli ilə qətlə yetirilmişdir. O, Berlində Şəhidlik Məscidinin həyətində olan məzarlıqda dəfn olunub.

 

Mənbələr:


  1. Yaqub Mahmudov. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II cild. Bakı-2004.

  2. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gəncə quberniyasından olan dövlət xadimləri. Gəncə-2018.

  3. İ.Əliyarlı, T.Behbudov. İstiqlal fədailəri-Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin daxili işlər nazirləri və silahdaşları (1918-1920-ci illər). Bak-2013.

  4. Xanlar Bayramov. Gəncə üsyanı 1920. Bakı-2010.

  5. https://masimovasif.net/berlind%C9%99-cahangir-b%C9%99y-kazimb%C9%99ylinin-xatir%C9%99si-anildi/

  6. Xalq qəzeti.-2017.-7 mart.-№51.-S.9.

Son xəbərlər

Bütün xəbərlər
Bu gün, 21:23

Ötən il Gəncədə 793 ailə dağılıb

Bütün xəbərlər
Bu gün, 19:22

Elektron pul köçürmələri ilə bağlı yeni hədd müəyyənləşdirilib

Bütün xəbərlər
Bu gün, 18:00

MKTİB-ə yeni texnikalar gətirilib

Bütün xəbərlər
Bu gün, 16:38

Beşyaşlıların məktəblərdə boş qalan yerlərə prioritetsiz qəbulu başlayıb

Bütün xəbərlər
Bu gün, 16:02

Həmkəndlisini ağacla döydü, məhkəməlik oldu

Bütün xəbərlər
Bu gün, 14:51

"Kəpəz" Ümid Səmədovla müqaviləni yenilədi

Bütün xəbərlər
Bu gün, 14:03

Hər ət dönər üçün uyğun deyil

Bütün xəbərlər
Bu gün, 13:46

Yaşa görə sosial şəbəkə tələbləri ilə bağlı - Cərimələr müəyyənləşdi

Bütün xəbərlər
Bu gün, 13:34

Gəncədə "Off-road" üçün yararlı küçə

Bütün xəbərlər
Bu gün, 12:58

Sabah Gəncədə 39 dərəcə isti olacaq

Bütün xəbərlər
Bu gün, 11:05

Ceki Çanın filmində çəkilmək üçün ŞANS

Bütün xəbərlər
Bu gün, 10:33

Gəncədə ekoloji aksiya keçiriləcək

Bütün xəbərlər
Bu gün, 09:59

Tanınmış müğənni Gəncədə səhnə alacaq - GİRİŞ SƏRBƏSTDİR

Bütün xəbərlər
Dünən, 17:26

Gəncədə direktor vəzifəsi üçün müsabiqə elan edilib

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:56

Göygöldə qanunsuz tikili söküldü

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:41

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:11

45 yaşlı qadının evinin həyətindən meyiti tapılıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:35

Fikrət Əmirov parkında şam ağacları quruyur – Gəncə sakini

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:56

15 gündə Elm və Təhsil Nazirliyinə 54 minə yaxın müraciət olub

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:33

Nizami Gəncəvinin nəslindən olan Xalq artistinin doğum günüdür

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:05

İki sərnişinin ölümünə səbəb olan sürücü yenidən məhkəmə qarşısında

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:32

Gəncəli şəhidin doğum günüdür

Bütün xəbərlər
Dünən, 09:58

MİDA güzəştli mənzillər satışa çıxarıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 09:08

Gəncədə yol problemi: Çuxurlar sürücüləri çətin vəziyyətdə salır

Oxşar xəbərlər