top
Gəncə üsyanının rəhbəri: Cahangir bəy Kazımbəyli
28 sentyabr 2021, 14:30
- +

Gəncə üsyanının rəhbəri: Cahangir bəy Kazımbəyli

Cahangir bəy Kazımbəyli Gəncə şəhərində anadan olub. Bir çox mənbələrdə onun 1885-ci ildə anadan olduğu qeyd edilir. Bəzi mənbələrdə isə 1888-ci il də qeyd olunur. Lakin onun məzar daşının üzərində doğum tarixi kimi 1894-cü il göstərilib.

O, ilk təhsilini Gəncə gimnaziyasında, sonra isə Sankt-Peterburq Hərbi-Hava Akademiyasında alıb. Cahangir bəy çar Rusiya ordusu sıralarında Birinci Dünya müharibəsində (1914-1918) iştirak edib. Kazımbəyli ilk azərbaycanlı pilotlardan biri idi.

26 iyun 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusu yaradılanda, Cahangir bəy Rusiyadan Gəncəyə dönüb, alay komandiri olub.

Cahangir bəy, bolşeviklər Azərbaycan ərazisini işğal etdikdən sonra, mübarizəyə qalxıb və 1920-ci ilin may ayında başlayan Gəncə üsyanına rəhbərlik edib. Lakin üsyan yatırılıb və o, müsavatçıların köməyi ilə Türkiyəyə qaçıb.

1922-ci ildə marşal Yuzef Pilsudski, Cahangir bəyi Varşavaya dəvət edib, ona Polşa ordusunda diviziya komandiri vəzifəsini verib. Həmçinin Kazımbəyli burada sovetlərə qarşı yaranmış "Prometey" cəmiyyətində həyat yoldaşı Valiyyə Xoyskiylə birgə çalışıb. Onlar azərbaycan dilində qəzet, jurnal nəşr edib, "Azəri-türk" dərnəyini yaradıblar.

Kazımbəyli İkinci Dünya müharibəsində (1939-1945) Polşa ordusunun zabiti kimi iştirak edib. Döyüşlərin birində yaralanıb və almanlara əsir düşüb. Cahangir bəyi vaxtilə Yelenendorfda (indiki Göygöl rayonu), alman koloniyasında yaşayan dostu, Almaniya ordusunun zabiti, Emin Qud azad etdirib.

Cahangir bəy 1943-cü ildə Berlində Dünya azərbaycanlılarının I Qurultayının iştirakçısı, Avropada yaranan "Milli birlik" partiyasının əsas təşkilatçılarından biri olub. Parisdə və Berlində nəşr olunan "Azərbaycan" məcmuələrində, "Milli birlik" jurnalında məqalələrlə çıxış edib.

Müharibədən sonra Kazımbəyli, Misir kralı Fərruxun köməyi ilə Romaya (İtaliya) köçüb. 1953-cü ildə Amerikada nəşr edilən "Azərbaycan" milli jurnalının 12-ci nömrəsində Cahangir bəyin "Gəncə üsyanı haqqında xatirələr" adlı yazısı çap olunub. 1954-cü ildə Cahangir bəy Münxendə (Almaniya) "Azadlıq" radiosunda fəaliyyətə başlayıb və burada dünya azərbaycanlılarını sovet hakimiyyəti ilə mübarizəyə çağırıb.

Cahangir bəy Kazımbəyli 1955-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhərinə iş görüşünə getdiyi zaman, sovet kəşfiyyatının əli ilə qətlə yetirilmişdir. O, Berlində Şəhidlik Məscidinin həyətində olan məzarlıqda dəfn olunub.

 

Mənbələr:


  1. Yaqub Mahmudov. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II cild. Bakı-2004.

  2. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gəncə quberniyasından olan dövlət xadimləri. Gəncə-2018.

  3. İ.Əliyarlı, T.Behbudov. İstiqlal fədailəri-Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin daxili işlər nazirləri və silahdaşları (1918-1920-ci illər). Bak-2013.

  4. Xanlar Bayramov. Gəncə üsyanı 1920. Bakı-2010.

  5. https://masimovasif.net/berlind%C9%99-cahangir-b%C9%99y-kazimb%C9%99ylinin-xatir%C9%99si-anildi/

  6. Xalq qəzeti.-2017.-7 mart.-№51.-S.9.

Son xəbərlər

Bütün xəbərlər
Bu gün, 00:00

Bu gün ilin axır çərşənbəsi - Torpaq çərşənbəsidir

Bütün xəbərlər
Dünən, 18:00

Gəncədə külək güclənəcək

Bütün xəbərlər
Dünən, 17:07

Gəncəli qiraətçi Türkiyədə səhnə alacaq

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:29

Sabah 17 dərəcə isti olacaq - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:48

Gəncədə oğurluq edən yeniyetmələr saxlanılıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:16

Gəncədə qəza baş verib, 2 nəfər yaralanıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:43

Elektrik naqili oğurlayanlar saxlanılıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:10

Gencexeber.az-dan çağırış!

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:00

Hərbi xidmətdən boyun qaçıranlara qarşı qaydalar sərtləşdirilir

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:24

Gəncədə qanunsuz tikililər sökülüb

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:24

Gəncədə məktəbə aparan yol küçə alverçiləri tərəfindən zəbt olunub

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:44

Martın bütün sosial ödənişləri verilib

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:13

Bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlərə verilən dərmanların sayı artırılıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:39

Ana körpəsini yaşlı qadının evində atıb gedib

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:28

Ali məktəblərə qəbulun II mərhələsinin tarixi açıqlanıb

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:07

ATU-da Novruz şənliyi keçiriləcək

Bütün xəbərlər
Dünən, 09:29

Sadıllı qəsəbəsində genişmiqyaslı təmizlik işləri baş tutub

Bütün xəbərlər
15 mart 2026, 21:00

Ən çox şikayət olunan banklar - SİYAHI

Bütün xəbərlər
15 mart 2026, 19:00

Sərxoş kişi küçədə avtomobili saxlatdırdı, etiraz edən oğlunu qətlə yetirdi

Bütün xəbərlər
15 mart 2026, 16:00

Gəncə sakinləri binalarının vəziyyəti ilə bağlı kömək istəyirlər

Bütün xəbərlər
15 mart 2026, 15:00

Ən çox şikayət edilən sığorta ŞİRKƏTLƏRİ

Bütün xəbərlər
15 mart 2026, 13:00

Gəncədə məktəb qarşısında TƏHLÜKƏ

Gəncəbasar
15 mart 2026, 12:00

Boşandığı arvadını evə çağırıb, səkkiz bıçaq zərbəsi vurdu

Bütün xəbərlər
15 mart 2026, 11:00

Gəncədə bu parkın atraksionları xarab edilib

Oxşar xəbərlər