top
Gəncə üsyanının rəhbəri: Cahangir bəy Kazımbəyli
28 sentyabr 2021, 14:30
- +

Gəncə üsyanının rəhbəri: Cahangir bəy Kazımbəyli

Cahangir bəy Kazımbəyli Gəncə şəhərində anadan olub. Bir çox mənbələrdə onun 1885-ci ildə anadan olduğu qeyd edilir. Bəzi mənbələrdə isə 1888-ci il də qeyd olunur. Lakin onun məzar daşının üzərində doğum tarixi kimi 1894-cü il göstərilib.

O, ilk təhsilini Gəncə gimnaziyasında, sonra isə Sankt-Peterburq Hərbi-Hava Akademiyasında alıb. Cahangir bəy çar Rusiya ordusu sıralarında Birinci Dünya müharibəsində (1914-1918) iştirak edib. Kazımbəyli ilk azərbaycanlı pilotlardan biri idi.

26 iyun 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusu yaradılanda, Cahangir bəy Rusiyadan Gəncəyə dönüb, alay komandiri olub.

Cahangir bəy, bolşeviklər Azərbaycan ərazisini işğal etdikdən sonra, mübarizəyə qalxıb və 1920-ci ilin may ayında başlayan Gəncə üsyanına rəhbərlik edib. Lakin üsyan yatırılıb və o, müsavatçıların köməyi ilə Türkiyəyə qaçıb.

1922-ci ildə marşal Yuzef Pilsudski, Cahangir bəyi Varşavaya dəvət edib, ona Polşa ordusunda diviziya komandiri vəzifəsini verib. Həmçinin Kazımbəyli burada sovetlərə qarşı yaranmış "Prometey" cəmiyyətində həyat yoldaşı Valiyyə Xoyskiylə birgə çalışıb. Onlar azərbaycan dilində qəzet, jurnal nəşr edib, "Azəri-türk" dərnəyini yaradıblar.

Kazımbəyli İkinci Dünya müharibəsində (1939-1945) Polşa ordusunun zabiti kimi iştirak edib. Döyüşlərin birində yaralanıb və almanlara əsir düşüb. Cahangir bəyi vaxtilə Yelenendorfda (indiki Göygöl rayonu), alman koloniyasında yaşayan dostu, Almaniya ordusunun zabiti, Emin Qud azad etdirib.

Cahangir bəy 1943-cü ildə Berlində Dünya azərbaycanlılarının I Qurultayının iştirakçısı, Avropada yaranan "Milli birlik" partiyasının əsas təşkilatçılarından biri olub. Parisdə və Berlində nəşr olunan "Azərbaycan" məcmuələrində, "Milli birlik" jurnalında məqalələrlə çıxış edib.

Müharibədən sonra Kazımbəyli, Misir kralı Fərruxun köməyi ilə Romaya (İtaliya) köçüb. 1953-cü ildə Amerikada nəşr edilən "Azərbaycan" milli jurnalının 12-ci nömrəsində Cahangir bəyin "Gəncə üsyanı haqqında xatirələr" adlı yazısı çap olunub. 1954-cü ildə Cahangir bəy Münxendə (Almaniya) "Azadlıq" radiosunda fəaliyyətə başlayıb və burada dünya azərbaycanlılarını sovet hakimiyyəti ilə mübarizəyə çağırıb.

Cahangir bəy Kazımbəyli 1955-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhərinə iş görüşünə getdiyi zaman, sovet kəşfiyyatının əli ilə qətlə yetirilmişdir. O, Berlində Şəhidlik Məscidinin həyətində olan məzarlıqda dəfn olunub.

 

Mənbələr:


  1. Yaqub Mahmudov. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II cild. Bakı-2004.

  2. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gəncə quberniyasından olan dövlət xadimləri. Gəncə-2018.

  3. İ.Əliyarlı, T.Behbudov. İstiqlal fədailəri-Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin daxili işlər nazirləri və silahdaşları (1918-1920-ci illər). Bak-2013.

  4. Xanlar Bayramov. Gəncə üsyanı 1920. Bakı-2010.

  5. https://masimovasif.net/berlind%C9%99-cahangir-b%C9%99y-kazimb%C9%99ylinin-xatir%C9%99si-anildi/

  6. Xalq qəzeti.-2017.-7 mart.-№51.-S.9.

Son xəbərlər

Bütün xəbərlər
Bu gün, 17:00

Niyə heyvanlar insanlardan əvvəl bədbəxt hadisəni hiss edir?

Bütün xəbərlər
Bu gün, 15:00

"Moyka"da tanışını döyən şəxsin cəzası AZALDILDI

Bütün xəbərlər
Bu gün, 11:00

Gəncədə mərkəzi küçələrdən biri təmir olunmur - ŞİKAYƏT

Bütün xəbərlər
Dünən, 16:04

Qadın futbolçumuz Almaniya klubuna TRANSFER OLUNDU

Bütün xəbərlər
Dünən, 15:28

Direktorlar imtahan verdi

Bütün xəbərlər
Dünən, 14:04

Qohumu ilə oğurluq edən şəxs məhkəmə zalında həbs edildi

Bütün xəbərlər
Dünən, 13:25

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
Dünən, 12:34

Gəncə mühüm yarışa ev sahibliyi edəcək

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:49

Gəncədə mağazaları talayan dəstənin üzvləri tutuldu

Bütün xəbərlər
Dünən, 11:15

Gəncədə 22 yaşlı qız dəm qazından zəhərlənib

Bütün xəbərlər
Dünən, 10:47

BDYPİ sürcülərə xəbərdarlıq etdi

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 17:37

Kamran Əsədov Gəncədə həbs edildi

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 17:07

Keçmiş aparat rəhbəri Şəmkirdə şadlıq sarayı aldı

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 16:29

Gəncədə Kamran Əsədovla əlbir olan qaynı işdən çıxarıldı

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 15:48

Ötən il ölkədə 90 ERKƏN NİKAHA cəhd olub

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 15:13

Gəncəli Milli Qəhrəman boşanıb

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 13:26

Sabah şaxta olacaq - PROQNOZ

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 12:41

Təhsil tələbə kreditindən yararlanmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 11:55

Gəncədə zibilliyə çevrilən DAYANACAQ

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 11:11

İnternet provayderi cərimələndi

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 10:31

ADAU-da maaşlar 10 faiz artırılıb

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 09:57

Gələn həftə məktəblərdə qış tətili başlayır

Bütün xəbərlər
23 yanvar 2026, 09:16

Gəncədə bıçaqlanan şəxs xəstəxanada ölüb

Bütün xəbərlər
22 yanvar 2026, 18:27

Dəhşətli görüntü - 11 yaşlı uşaq və anası küçədə yaşayır

Oxşar xəbərlər