Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Statistika Komissiyasının qərarına əsasən, 2025-ci ilin 4–7 mart tarixlərində keçirilmiş 56-cı sessiyada Ümumdünya Statistika Günü "Hər kəs üçün keyfiyyətli statistika ilə inkişafa təkan verək" şüarı altında qeyd olunub.
Gencexeber.az-a Gəncə Şəhər Statistika İdarəsi tərəfindən bildirilib ki, bu təşəbbüs BMT Baş katibinin təqdim etdiyi məruzə və müvafiq tövsiyələr əsasında qəbul edilərək beynəlxalq, milli və regional səviyyələrdə rəsmi statistikanın əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirir. Əsas məqsəd cəmiyyətin bütün təbəqələrində statistikanın müasir idarəetmədə, planlaşdırmada və dayanıqlı inkişafın təminində göstərdiyi rola diqqət çəkmək, həm dövlət, həm də vətəndaş cəmiyyətində statistik məlumatların dəyərini artırmaqdır. 2010-cu il oktyabrın 20-si Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasının 64/267 nömrəli qətnaməsinə əsasən Ümumdünya Statistika Günü beynəlxalq miqyasda hər 5 ildən bir qeyd olunur və bu günün keçirilməsində məqsəd cəmiyyətin sosial-iqtisadi inkişafında, elmi tədqiqatlarda və idarəetmə proseslərində statistikanın mühüm rolunu vurğulamaq, eləcə də etibarlı məlumatların qərar qəbul etmə proseslərində əhəmiyyətini önə çəkməkdir.
Statistika elmi təkcə rəqəmlərin toplanması deyil, dövlətin sosial-iqtisadi həyatında baş verən proseslərin obyektiv mənzərəsini əks etdirən, qərarların elmi əsasda qəbuluna imkan yaradan mühüm idarəetmə alətidir. Müasir dövrdə iqtisadi inkişafın planlaşdırılması, sosial siyasətin formalaşdırılması, əhalinin rifah səviyyəsinin qiymətləndirilməsi və qlobal dəyişikliklərə çevik reaksiya verilməsi məhz statistik məlumatların dəqiqliyindən asılıdır. Keyfiyyətli statistika şəffaf idarəetmənin, açıq hökumət prinsipinin və vətəndaş etimadının əsas sütunlarından biridir.
Azərbaycan Respublikasında statistika sisteminin formalaşması uzun və zəngin inkişaf yolu keçib. Ölkəmizdə rəsmi statistikanın əsası hələ XIX əsrin sonlarında qoyulmuş, XX əsrdə isə müstəqil dövlət idarəetməsinin mühüm komponentinə çevrilmişdir. Ümummilli lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə statistik idarəetmə sisteminin institusional inkişafına, metodoloji əsasların beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasına, eləcə də məlumatların emalı və təqdimatında müasir texnologiyaların tətbiqinə xüsusi diqqət yetirilmişdir. Heydər Əliyev dəqiq və dolğun statistik məlumatların dövlət siyasətinin formalaşmasında və iqtisadi islahatların həyata keçirilməsində əvəzsiz rolunu hər zaman vurğulamış, bu sahəyə ardıcıl dəstək göstərmişdir.
Hazırda Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar nəticəsində Azərbaycan statistika sistemi yeni keyfiyyət mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən rəqəmsallaşma, açıq məlumat bazalarının yaradılması, məlumatların beynəlxalq metodologiyalarla uyğunlaşdırılması, süni intellekt və avtomatlaşdırılmış təhlil sistemlərinin tətbiqi istiqamətində əhəmiyyətli işlər görülür. Ölkəmizdə əhalinin və kənd təsərrüfatının siyahıyaalınması, iqtisadiyyatın bütün sahələri üzrə sosial-iqtisadi müşahidələrin aparılması və s. işlər yüksək səviyyədə həyata keçirilir, əldə olunan nəticələr dövlət proqramlarının planlaşdırılması və icrasında etibarlı informasiya bazası rolunu oynayır.
Bu istiqamətdə həyata keçirilən dövlət proqramları ölkədə statistik idarəetmənin müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasına, məlumat keyfiyyətinin artırılmasına və analitik potensialın genişləndirilməsinə xidmət edir. Yeni informasiya texnologiyalarının tətbiqi nəticəsində statistik məlumatların toplanması və emalı sürətlənmiş, elektron hesabat sistemi vasitəsilə müəssisə və təşkilatların məlumat ötürməsi sadələşdirilmişdir. Bununla yanaşı, vətəndaşların statistik məlumatlara açıq və rahat çıxışı təmin edilmiş, şəffaflıq prinsipi daha da möhkəmləndirilmişdir.
Statistikanın inkişafında beynəlxalq əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır. Azərbaycan BMT, Avropa Statistika Komissiyası, MDB Statistika Komitəsi və digər beynəlxalq təşkilatlarla sıx əməkdaşlıq edir. Bu əməkdaşlıq nəticəsində ölkə statistikasında beynəlxalq metodoloji prinsiplərin tətbiqi, məlumatların müqayisəliliyinin təmin olunması və qlobal məlumat mübadiləsində fəal iştirak kimi mühüm nailiyyətlər əldə edilmişdir. 24-26 sentyabr tarixlərində Bakı şəhərində "Statistikanın inkişaf perspektivləri: beynəlxalq layihələrin rolu" mövzusunda 3-cü Beynəlxalq Statistika Forumu və Azərbaycanın sədrliyi ilə MDB iştirakçısı olan dövlətlərin Statistika Xidmətləri Rəhbərləri Şurasının 73-cü iclası keçirilib, mərasimində Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin sədri Tahir Budaqov və MDB Dövlətlərarası Statistika Komitəsinin sədri Konstantin Laykam çıxış edərək 3-cü Beynəlxalq Statistika Forumunun mühüm platforma kimi dünya ölkələrinin statistik sistemlərinin modernləşdirilməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi, qarşılıqlı fikir və təcrübə mübadiləsi yolu ilə beynəlxalq səviyyədə vahid yanaşmaların formalaşdırılması və əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətini vurğulayıblar və sonda iclasın yekunlarına dair Kommunike qəbul edilib.
Gələcəyə baxdıqda, statistika qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri rəqəmsal transformasiyanın daha da sürətləndirilməsi, böyük verilənlər və süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi ilə analitik imkanların genişləndirilməsidir. Bununla yanaşı, məlumatların keyfiyyətinin yüksəldilməsi, mənbələrin inteqrasiyası və cəmiyyətin statistik məlumatlara olan etimadının daha da artırılması prioritet istiqamətlər kimi qalır.
Ümumdünya Statistika Günü yalnız statistik xidmət əməkdaşlarının peşə bayramı deyil, həm də cəmiyyətə doğru qərarların etibarlı məlumatlar əsasında qəbul oluna biləcəyini xatırladan önəmli bir tarix kimi əhəmiyyət daşıyır. Bu günün qeyd olunması Azərbaycanda dövlət idarəetməsinin şəffaflığını, elmi əsaslı planlaşdırma mədəniyyətini və davamlı inkişaf strategiyasını bir daha ön plana çıxarır. Keyfiyyətli statistika dövlətin gücünü, vətəndaşın məlumatlılığını və ümumilikdə, gələcəyin inkişaf potensialını müəyyən edən ən mühüm faktorlardan biri kimi qalır.
