27.5 C
Gence
27.5 C
Gence

Gəncənin qanlı tarixinin lal şahidi: Ozan məscidi

Ozan məscidi Gəncə şəhərinin Ozan küçəsində yerləşir. Bəzi mənbələrdə məscidin inşası 1884-cü ilə aid edilir, lakin məscidin iç qapısının üzərindəki ərəb yazısından məlum olur ki, Ozan məscidi 1786-cı ildə tikilib.

Məscid bir neçə dəfə dağıntılara və yanğınlara məruz qalıb. Belə hadisələrdən biri 1920-ci ildə Azərbaycanın bolşeviklər tərəfindən işğalına etiraz olaraq başlayan Gəncə üsyanı zamanı baş verib. Üsyançıların sayının artdığını görən bolşeviklər, ermənilərlə birgə müsəlman məhəllələrini top atəşinə tuturlar. Üsyan yatırıldıqdan sonra Ozan məhəlləsinin sakinləri cəzalara və işgəncələrə məruz qalmışdırlar. Qanlı toqquşmalarda 15 min insan qətlə yetirilmişdir.

Gəncə üsyanın şahidi olan gəncəli Məmməd Ibrahim oğlu Altunbəy 1989-ildə çıxan “Azadlığa uçan ilk türk” kitabında o günlərdən yazır: “Ən böyük faciə Ozan məscidindəydi… Açıq qalan qapı önündən keçərkən duyduğumuz dəhşətdən qanımız dondu. Məscidin ortasında yüzlərlə insanın yanğından qıvrılıb qalan cəsədi qorxunc bir mənzərə yaratmışdı… Diri-diri yandırılan məsum insanların qanı və yağı kömürləşən qapının altından çölə axırdı. Cəsədlər arasında necə olubsa yanmayan, fəqət qaralıb qalan əllər, əl və ayaq parçaları, saç hörükləri faciənin böyük dəhşətini daha da artırırdı… Küçənin o biri başında beş-altı erməni akkardion çalırdı.

Ozan məscidi eyni zamanda Hacı Abbaslı məscidi də adlandırılır. Bu ad məscidi öz hesabına inşa etdirən insanın adı ilə bağlıdır. Məscidin binasının minarəsi yoxdur və üstü günbəzli dördbucaqlı formaya malikdir. Məscidin tikintisində qırmızı kərpicdən istifadə olunub.

Məscid 1920-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Sovet dövründə məscidin fəaliyyəti qadağan olunmuşdur. Bir müddət burada korlar arteli və ərzaq mağazası yerləşdirilmişdir. 1979-cu ildə Ozan məscidi yenidən bərpa olunmuşdur. Məscid binasından  Nizami xatirə muzeyi, kitab mağazası kimi istifadə olunmuşdur. Məscidin binası hal-hazırda 15 saylı kitabxana kimi fəaliyyət göstərir.

Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az
Foto Gencexeber.az

Mənbələr:

  1. Баберовски Й. Враг есть везде. Сталинизм на Кавказе.
  2. Sadıq Şükürov. Gəncənin tarixi abidələri.
  3. Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası
  4. https://azertag.az/xeber/Ozan_mescidi_Qanli_tarixin_das_yadigari_VIDEO-952638
  5. https://haqqinda.az/M%C9%99scidl%C9%99r/6580-Ozan+m%C9%99scidi.html
  6. https://www.youtube.com/watch?v=GjlNScT9n-g

 

Ən Çox Oxunan